Σάββατο, 2 Αυγούστου 2014

Θρησκευτική ελευθερία.

εξ αφορμής της προσευχής των  Μουσουλμάνων στα Προπύλαια.
«Η θρησκευτική Ελευθερία είναι η ρίζα των ατομικών ελευθεριών. Πολύ πριν την αναγνώριση της απαραβίαστης ιδιωτικής σφαίρας του ατόμου και, γενικά, την επικράτηση του φιλελεύθερου ατομοκεντρισμού [αργότερα, ανθρωποκεντρισμού] η γενική αποδοχή της υπεροχής του θείου έναντι του ανθρώπινου δικαίου και των αντίστοιχων περιορισμών της κατά τα άλλα απεριόριστης ηγεμονικής κυριαρχίας είχε δημιουργήσει το θεμέλιο για την αντίταξη ατομικών θρησκευτικών υποχρεώσεων στη κρατική επιταγή.

Και στην αρχαιότητα, που της ήταν ξένη η έννοια του ατομικού δικαιώματος η Αντιγόνη αντέταξε στον Κρέοντα [το κράτος δηλαδή] το θρησκευτικό καθήκον της … Όσοι αμφισβητούν την πρωτοτοκία της θρησκευτικής ελευθερίας ως ατομικού δικαιώματος λησμονούν ότι αυτή η ίδια ίδρυση των ΗΠΑ άρχισε με το πρώτο εποικισμό των 100 πουριτανών που έφθασαν το 1620 με το πλοίο Mayflower στην Αμερικανική ακτή για να εξασφαλίσουν τη θρησκευτική τους ελευθερίαΑλλά και σήμερα η θρησκευτική ελευθερία αποτελεί τη λυδία λίθο. Ακριβώς γιατί η θρησκεία έχει, εξ ορισμού, απόλυτες αξιώσεις, η θρησκευτική ελευθερία αποτελεί αλάνθαστο σήμα μιας ελεύθερης κοινωνίας. Όπου, αντιθέτως, δεν αναγνωρίζεται η θρησκευτική ελευθερία [στα αντιθρησκευτικά ή θεοκρατικά καθεστώτα], ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» [Πρόδ. Δαγτόγλου, Συνταγματικό Δίκαιο, Ατομικά Δικαιώματα, τόμος Α, σελίδα 364, πλαγιάριθμοι 547, 548, έκδοση 1991].


ΙΘέση της Επιστήμης. Στο Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο, όπου σπούδασα, είχα τη τύχη να έχω ως Δασκάλους μου τους κορυφαίους, σύγχρονους Συνταγματολόγους, τους κ.κ. Πρ. Δαγτόγλου [Καθηγητής σε τρία Ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια] και Αρ. Μάνεση [τον πρώτο Πανεπιστημιακό Δάσκαλο που έδιωξε η Δικτατορία]. Σ΄ αυτούς θα βασιστώ για το παρόν άρθρο μου. Ο Δάσκαλος μου Αρ. Μάνεσης δίδασκε και υποστήριζε, σχετικά με την ελευθερία της λατρείας ότι, «Η λατρεία προϋποθέτει τη θρησκευτική συνείδηση και μάλιστα θετική και ενταγμένη σε ορισμένο  θρήσκευμα ή δόγμα, του οποίου και αποτελεί εκδήλωση: η λατρεία είναι εξωτερίκευση της πίστης και των θρησκευτικών συναισθημάτων ή η άσκηση των θρησκευτικών καθηκόντων με συγκεκριμένες διαδικασίες και μορφές, συνήθως τελετουργικές. Η λατρεία μπορεί να γίνεται είτε ατομικά είτε ομαδικά, είτε ιδιωτικά είτε δημόσια, με εξωτερικές ενέργειες και εκδηλώσεις, είτε σε ειδικά ιδρύματα ή χώρους αφιερωμένους στη λατρεία του θείου [ναούς, ευκτήριους οίκους, τεμένη, συναγωγές] είτε στο ύπαιθρο [λιτανείες, τελετές, κηδείες]. Στοιχείο της λατρείας είναι και το δικαίωμα για ανέγερση κτιρίων κατάλληλων για την άσκηση της [ναών κ.τ.τ]» [Συνταγματικά Δικαιώματα, τεύχος ά, ατομικές ελευθερίες, σελίδες 253-254, έκδοση 1981]. Και συνεχίζει ο διαπρεπής αυτός Δάσκαλος, «ωστόσο, η προστασία της ελευθερίας της λατρείας και η εξασφάλιση της ακώλυτης διεξαγωγής της εξαρτάται από ορισμένες προϋποθέσεις: α. Πρέπει να πρόκειται για γνωστή θρησκεία. Γνωστή δε σημαίνει αναγνωρισμένη θρησκεία, αλλά θρησκεία που μπορεί να τη γνωρίσει οποιοσδήποτε, δηλαδή θρησκεία προσιτή στο καθένα. Γνωστή είναι η θρησκεία που έχει φανερές δοξασίες, της οποίας τα δόγματα και οι αρχές δεν είναι κρυφές. Η δε λατρεία της γίνεται δημόσια, και, εν πάσει περιπτώσει, δε προϋποθέτει μύηση … β. η άσκηση της λατρείας δε πρέπει να προσβάλλει τη δημόσια τάξη ή τα χρηστά ήθη. Ο συντακτικός νομοθέτης χρησιμοποιεί τον όρο «χρηστά ήθη»-έννοια ευρύτερη από αυτές που χρησιμοποιούνται στο άρθρο 11 του Συντάγματος-για να διευκολύνει έτσι τον αποτελεσματικότερο έλεγχο των θρησκευτικών συναθροίσεων» [στο ίδιο έργο, σελίδες 254-255]. Για το ότι η θρησκεία του Ισλάμ είναι γνωστή-με βάση τα παραπάνω κριτήρια-δε νομίζω ότι χρειάζεται καμιά αιτιολογία. Ας παραθέσω και τις απόψεις ενός γνωστού, για το έντονο θρησκευτικό αίσθημα του, ανώτατου Δικαστή, του Αντιπρόεδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας κ. Αναστάσιου Μαρίνου. Υποστηρίζει λοιπόν ότι, «η λατρεία μπορεί να είναι είτε ιδιωτική, δηλαδή να τελείται σε χώρους στους οποίους η πρόσβαση είναι ελεύθερη μόνο σε ορισμένα άτομα και όχι στο κάθε ένα [π.χ. εντός της οικίας ή εντός ιδιωτικού ναού] είτε δημόσια [π.χ. εντός των ενοριακών ναών ή στους κοινόχρηστους χώρους μιας πόλης, όπως, οδούς, πλατείες κλπ]» [Τα βασικά της θρησκευτικής ελευθερίας, σελίδες 36-37, εκδοτικό ΑΝΤ. ΣΑΚΚΟΥΛΑΣ, έκδοση 2004].
ΙΙ. Τα παραπάνω ισχύουν, άραγε, και για τους αλλοδαπούς, εν προκειμένω, τους Μουσουλμάνους; Σύμφωνα με το Δάσκαλο μου Πρ. Δαγτόγλου, «φορείς της θρησκευτικής ελευθερίας [άρα και της λατρείας, προσθήκη δική μου] είναι, κατά κύριο λόγο, φυσικά πρόσωπα και μάλιστα όχι μόνο οι ημεδαποί αλλά και οι αλλοδαποί και ανιθαγενείς, ακόμη και κατά την άσκηση των ελευθεριών της συναθροίσεως και της ενώσεως για θρησκευτικούς σκοπούς» [στο ίδιο έργο του, πλαγιάριθμος 585, σελ. 389]. Κατά τον Αντιπρόεδρο Αν. Μαρίνο, «το ατομικό δικαίωμα της θρησκευτικής ελευθερίας, όπως όλα άλλωστε τα ατομικά δικαιώματα, κατοχυρώνεται όχι μόνο υπέρ των Ελλήνων πολιτών, αλλά και υπέρ των αλλοδαπών. Δεν είναι δηλαδή δικαίωμα των Ελλήνων αλλά των ανθρώπων. Είναι ανθρώπινο δικαίωμα. Η παρατήρηση αυτή, όσον αφορά την Ελλάδα, έχει την εξής ειδικότερη σημασία: εάν άλλα ατομικά δικαιώματα, όπως η αρχή της ισότητας και τα δικαιώματα του συνεταιρίζεσθαι και του συνέρχεσθαι, αναγνωρίζονται από το Σύνταγμα μόνον υπέρ των Ελλήνων, όταν τα δικαιώματα αυτά έχουν θρησκευτικό σκοπό, τότε αναγνωρίζονται και υπέρ των αλλοδαπών. Έτσι, το δικαίωμα του συνέρχεσθαι για θρησκευτικούς σκοπούς αναγνωρίζεται και υπέρ των αλλοδαπών καίτοι το δικαίωμα αυτό κατά το άρθρο 11 του Συντάγματος αναγνωρίζεται μόνον υπέρ των Ελλήνων» [στο ίδιο έργο του, σελίδα 44].
ΙΙΙΕλευθερία συνάθροισης [άρθρο 11 του ισχύοντος Συντάγματος μαςκαι εκδήλωση θρησκευτικών πεποιθήσεων. Άπό τις παραπάνω εκτεθείσες επιστημονικές απόψεις φαίνεται  να συνάγεται συνταγματικό [ατομική ελευθερία για τους νόμιμους αλλοδαπούς] δικαίωμα να τελεί κανείς τη λατρεία της θρησκείας του στα Προπύλαια. Μπορεί, άραγε, να νομιμοποιηθεί η συνάθροιση των Μουσουλμάνων πολιτών και υπό το μανδύα της ελευθερίας της συνάθροισης [άρθρο 11 του ισχύοντος Συντάγματος μας]; Σαφέστεροι στο κρίσιμο αυτό ζήτημα είναι η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας αλλά και της Επιστήμης. Ειδικότερα, σύμφωνα με τον Πρόδ. Δαγτόγλου, «όπου η άσκηση ενός άλλου ατομικού δικαιώματος συνεπάγεται τη συγκέντρωση προσώπων, εφαρμόζονται κατ΄ αρχήν οι εκάστοτε ειδικές συνταγματικές διατάξεις και όχι το άρθρο 11 (που ρυθμίζει την ελευθερία των συναθροίσεων, εξήγηση δική μου). Έτσι, η συνάθροιση αποκλειστικά για θρησκευτικούς σκοπούς (λατρεία, λιτανία, κήρυγμα) υπάγεται στο άρθρο 13 … Στις εξαιρετικές περιπτώσεις που οι συγκεντρώσεις αυτές γίνονται στο ύπαιθρο, υπερισχύουν κατ΄ αρχήν οι ειδικές γι΄ αυτές διατάξεις του άρθρου 11 § 2, οι οποίες όμως δε μπορούν ποτέ να εφαρμοστούν με τρόπο που να αποκλείει ή να δυσχεραίνει δυσανάλογα την άσκηση των άλλων αυτών ατομικών δικαιωμάτων» [στο ίδιο έργο, πλαγιάριθμο 1001, σελίδες 735-736]. Το ΣτΕ είχε να αντιμετωπίσει περίπτωση υπαίθριας συνάθροισης Μαρτύρων του Ιεχωβά και ακύρωσε σχετική αστυνομική απαγόρευση με την αιτιολογία ότι η αστυνομική απαγόρευση είχε επιβληθεί για αόριστο χρόνο [απόφαση υπ΄ αριθμό 4635/ 1977 στο περιοδικό Το Σύνταγμα έτους 1978.173 επ]. Από όλες λοιπόν αυτές τις απόψεις, δηλαδή και υπό το μανδύα του άρθρου 13 αλλά και υπό το μανδύα του άρθρου 11 φαίνεται νόμιμη η συγκέντρωση των Μουσουλμάνων στα Προπύλαια για την τέλεση προσευχής!
Ποια θέση παίρνει και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου [ΕΔΔΑ]; Αντιγράφω απόσπασμα από το νομικό περιοδικό «Συνήγορος» [τεύχος 63 του 2007, σελ. 74] από την υπόθεση Kusnetsov cRussie [απόφαση 11-1-2007, προσφυγή Νο184/ 2002]: «η συγκέντρωση θρησκευτικού χαρακτήρα των προσφευγόντων διαλύθηκε όταν η τοπική Επίτροπος για τα ανθρώπινα δικαιώματα εμφανίσθηκε συνοδεία δυο αστυνομικών οργάνων και έδωσε τη σχετική διαταγή. Το Δικαστήριο παρατηρεί ότι η Επίτροπος δεν είχε εκ του νόμου ούτε τέτοια αρμοδιότητα παρέμβασης ούτε την αρμοδιότητα να δώσει αντίστοιχη διαταγή στα αστυνομικά όργανα. Άρα, η ενέργεια της αποτέλεσε υπέρβαση εξουσίας. Εξ άλλου, δεν είχε προηγηθεί κάποια καταγγελία για ενέργειες από τη πλευρά των προσφευγόντων, στο πλαίσιο της θρησκευτικής συνάθροισης τους οι οποίες θα μπορούσαν να απειλήσουν τη δημόσια τάξη. Παραβιάστηκελοιπόν το άρθρο 9 της ΕΣΑ». Από όλες τις παραπάνω σκέψεις καθίσταται ολοφάνερο ότι το δικό μας Συμβούλιο της Επικρατείας δικαιώνεται στη γραμμή που χάραξε με την παραπάνω μνημονευθείσα απόφαση του [αριθμός 4635/ 1977].
ΙV. Θα κλείσω με κάποιες απόψεις της κ. Αλίκης Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου [συνέντευξη της στο περιοδικό Συνήγορος, τεύχος 63 του 2007, σελίδα 58 επ (εδώ σελίδα 63)]. Ερώτηση: οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όχι μόνο πολλαπλασιάζονται αλλά είναι και πολύ ισχυρότερες από άλλοτε. Οπότε, τι συμβαίνει; Κάνουμε ένα βήμα εμπρός και δυο πίσω; Απάντηση: Ακριβώς, ιδίως μετά την 11.9.2001. Ομολογώ ότι είμαι πικραμένη και ανήσυχη, γιατί μετά από τόσους αγώνες και τόσες προόδους, οπισθοδρομήσαμε διεθνώς σε δεινή θέση. Εγώ δε θυμάμαι ούτε τον καιρό του Χίτλερ χειρότερη κατάσταση! Μετά τόσων ετών αγώνες και ενώ 2-3 δεκαετίες μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όλοι οι αγωνιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είμασταν αισιόδοξοι, γιατί βλέπαμε ότι πολλαπλασιάζονται τα διεθνή κείμενα που προστατεύουν τα δικαιώματα του ανθρώπου και τα διεθνή όργανα ελέγχου. Ωστόσο, βαριές παραβάσεις άρχισαν να διαπράττουν οι ισχυροί της Γης και από την 11.9.2001 η κατάσταση εξελίχθηκε ραγδαία στο χειρότερο. Εννέα μέρες μετά την 11 η Σεπτεμβρίου 2001, η ΕΕΔΑ εξέδωσε ψήφισμα πρώτη με το οποίο καταδικάσαμε πλήρως αυτή τη πράξη αλλά εκφράσαμε και την ανησυχία μας για το μήνυμα πολέμου και ζητήσαμε να ληφθούν  μέτρα εναντίον των δραστών, αλλά όχι με κατάργηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και με πολέμους … Αυτοί οι αναγγελθέντες, ύστερα από λίγο, «αντιτρομοκρατικοί», κατ΄ ευφημισμό, πόλεμοι έγιναν στη πραγματικότητα για την κατάκτηση των πετρελαίων, διότι οι Αμερικανοί τα θεωρούν ως προϋπόθεση της παγκόσμιας κυριαρχίας τους. Όχι μόνο ο Μπους. Πίσω από το Μπους είναι άλλοι, είναι τα μεγάλα συμφέροντα. Ο Τσένι εκπροσωπεί τα μεγάλα συμφέροντα των πετρελαίων [παρατήρηση δική μου: εξ όσων γνωρίζω, ο κ. Τσένι, Αντιπρόεδρος του κ. Μπους, ήταν ανώτατο διευθυντικό στέλεχος του κατασκευαστικού κολοσσού Haliburton που έχει αναλάβει το μεγαλύτερο μέρος της ανοικοδόμησης του Ιράκ] και ο Ράμσφελντ των πολεμικών βιομηχανιών, αυτοί είναι οι ισχυροί. Κι αν φύγουν αυτοί θα έρθουν άλλοι των ιδίων συμφερόντων. Τώρα προστέθηκε, μάλιστα, και μια Τρίτη κατηγορία μεγάλων συμφερόντων που επιθυμεί αυτούς τους πολέμους: οι ανοικοδομητές των ερειπωμένων χωρών. Αυτή είναι η κατάσταση. Τελικά τα μεγάλα συμφέροντα έχουν γίνει τόσο ισχυρά και τόσο δεμένα μεταξύ τους, διαθέτουν τέτοια πολεμικά κι άλλα μέσα επιβολής ώστε έχουν γίνει εξαιρετικά επικίνδυνα. Γι΄ αυτά ακριβώς είμαι πολύ ανήσυχη. Μπορώ να σας πω ότι με αγωνία παρακολουθώ τη κατάσταση. 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Addthis