Κυριακή, 3 Αυγούστου 2014

Η τρομοκρατία της δήμευσης.

Δημοσιεύτηκε στις Ηρακλειώτικες εφημερίδες ΠΑΤΡΙΣ της 5-9-1997 [σελ 8] και ΚΡΗΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ της 15-9-1997.
Οι δικαστές θα πρέπει να έχουν υπ’ όψη τους ότι παραβαίνουν την διάταξη του άρθρου 2 § 1 Συντάγματος, όταν αφήνονται να επηρεασθούν από τις κάθε τόσο ακουόμενες κραυγαλέες παροτρύνσεις για “παραδειγματική” τιμώρηση διαφόρων εγκλημάτων. Γιατί προσβάλει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια η χρησιμοποίηση κάποιου ατόμου, εν είδει εκφοβιστικού παραδείγματος για τους πολλούς άλλους[1].
            Αφορμή για τους παρόντες προβληματισμούς μου υπήρξε το κυνήγι των μαγισσών, κυρίως στην Πρωτεύουσα, εξ αιτίας των ανθρωποκτονιών εξ αμελείας από μεθυσμένους οδηγούς.


Σαν βοτάνι, στην εξολόθρευση των μαγισσών εφευρέθηκε η Δήμευση των οχημάτων ως αντικειμένων που χρησίμευσαν ή ήσαν προορισμένα στην τέλεση του εγκλήματος της ανθρωποκτονίας σε κατάσταση μέθης [άρθρα 76 και 193 του Ποινικού μας Κώδικα]. “Υπαίτιος” για το κυνήγι των μαγισσών υπήρξε ο Εισαγγελέας Πλημ/κών Αθηνών Αναστάσιος Κανελόπουλος.
            Η Δήμευση σαν μέτρο καταπολέμησης της εγκληματικότητας δεν προτείνεται για πρώτη φορά, και βέβαια η μεθόδευση αυτή δεν εφευρέθηκε από αυτό τον Εισαγγελέα. Ήδη από το έτος 1983! είχε προταθεί αυτή η νομική κατασκευή με Εγκύκλιο ενός εκ των κορυφαίων Εισαγγελέων του Αρείου Πάγου, του κ. Σπυρίδωνα Κανίνια. Αφορμή για την μεθόδευση αυτή υπήρξε το ανάλογο, αν όχι πανομοιότυπο πρόβλημα, της πρόκλησης θορύβου από νεαρούς αναβάτες μηχανών, οι οποίοι ως γνωστόν αφαιρούσαν από τις μηχανές τους τα λεγόμενα σιλανσιέ [αποσιωπητήρες] και τρέλαιναν τον κόσμο από τους θορύβους του κινητήρα. Θα παραθέσω αποσπάσματα από αυτή την Εγκύκλιο του κ. Κανίνια [υπ’ αριθμό 8/1983 που είναι δημοσιευμένη στο νομικό περιοδικό Νομικό Βήμα του 1984 στη σελίδα 1427]. Η Εγκύκλιος αυτή απευθυνόταν σε όλους τους Εισαγγελείς Εφετών του Κράτους. Ερμηνεύοντας την ισχύουσα διάταξη 15 του τότε ΚΟΚ, διαπιστώνει “Τα δικαστήρια κατά κανόνα, δεν αντιμετωπίζουν με τη δέουσα αυστηρότητα τους παραβάτες αυτούς, στους οποίους εάν κηρυχθούν ένοχοι επιβάλλεται ολιγοήμερη ποινή φυλακίσεως, η οποία συνήθως μετατρέπεται σε χρηματική. Αναφέρεται ως ανέκδοτο [ενδεικτικό της ασήμαντης ειδικοπροληπτικής επιδράσεως της ποινικής αυτής μεταχειρήσεως] η περίπτωση κατηγορουμένου, ο οποίος, αφού καταδικάστηκε και απέτισε την κατά μετατροπή χρηματική ποινή, ξανανέβηκε στην μηχανή του και έφυγε από το Δικαστήριο, προκαλώντας νέο εκκωφαντικό θόρυβο”. Και καταλήγει, “Τα Δικαστήρια, κακώς μέχρι σήμερα δεν αντιμετωπίζουν και την επιβολή της παρεπόμενης ποινής της δημεύσεως των μοτοσυκλετών και μοτοποδηλάτων. Η παρεπόμενη ποινή της δημεύσεως σε πολλές περιπτώσεις θα γίνεται αισθητή ως βαρυτέρα της κυρίας ποινής φυλακίσεως, ιδιαιτέρως σε περιπτώσεις κατηγορουμένων νεαρών προσώπων. Τα πρόσωπα αυτά σύμφωνα με πρόσφατες παρατηρήσεις εμφανίζουν ενίοτε ψυχική ανωριμότητα και διαμορφώνονται σε [εγκληματικό?] τύπο με χαρακτηριστικό γνώρισμα ένα στενότατα συναισθηματικής μορφής σύνδεσμο τους με τη “μηχανή”. Στον ίλιγγο της ταχύτητας τα νεαρά αυτά πρόσωπα “χαίρονται” τον εκκωφαντικό θόρυβο σαν ιαχή θριάμβου. Και δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις θανάτων και αναπηριών εξαιτίας αυτής της άκριτης προς τη “μηχανή” προσηλώσεως τους. Ώστε, για τις περιπτώσεις αυτές θα ήταν και σωτήρια η δήμευση του οχήματος, που αργότερα αποδείχθηκε μοιραίο”.
Η Δήμευση έπαιξε μεγάλο ρόλον εν τη ιστορία. Υπήρξεν μέσον πολιτικόν περισσότερον παρά ποινικόν[2]. Είναι γνωστό ότι η Δήμευση προβλέπεται αφ’ ενός μεν σαν παρεπόμενη ποινή [δηλαδή απαιτείται προηγούμενη καταδικαστική απόφαση ποινικού Δικαστηρίου] που επιβάλλεται κατά του δράστη ενός εγκλήματος υπό τον αυτονόητο όρο ότι τα δημευόμενα ανήκουν σ’ αυτόν, αφ’ ετέρου δε σαν μέτρο ασφαλείας που επιβάλλεται κατά παντός ιδιοκτήτη ακόμη και κατά του ποινικά όλως ανεύθυνου [δηλαδή, χωρίς τη διάπραξη εγκλήματος], υπό τον όρο ότι εκ των δημευομένων αντικειμένων προκύπτει κίνδυνος της δημόσιας τάξης. Ήδη από το 1871!! κατακρινόταν ο θεσμός της Δήμευσης από ένα εκ των πλέον διακεκριμμένων θεωρητικών της ποινικής επιστήμης, τον καθηγητή Κωνσταντίνο Κωστή. Έγραφε σε ένα περίφημο σύγγραμα του, τα εξής: “εγένετο δήλον ότι η δήμευσις της περιουσίας αντίκειται όλως προς τας θεμελιώδεις της ποινικής δικαιοσύνης αρχάς, διότι, γενική μεν ούσα, τιμωρεί ου μόνον τον ένοχον αυτόν της κολασίμου πράξεως, αλλά και τους αθώους αυτού απογόνους και συγγενείς, ους αποστερεί των μέσων της υπάρξεως, επί μέρους δε της περιουσίας επιβαλλόμενη, αδύνατον να έχει την αυτήν επί πάντων επίτασιν, διαφοροτρόπως επιδρώσα κατά λόγον του μεγέθους της περιουσίας του καταδικασθέντος. Τούτου ένεκα κατηργήθη η γενική και μερική δήμευσις της περιουσίας εν ταις νομοθεσίαις των καθ’ ημάς χρόνων, η δε περί καταργήσεως αυτής διάταξις τοσούτον ουσιώδης νομίζεται, ώστε ανεγράφη ως θεμελιώδης αρχή του πολιτικού συντάγματος των νεωτέρων επικρατειών[3]. Είναι γνωστόν ότι κατά τον προϊσχύσαντα βαυαρικό ποινικό νόμο της περιόδου της Αντιβασιλείας [από το 1834!], η Δήμευση επιβαλλόταν μόνο σε όσες περιπτώσεις οριζόταν υπό του νόμου και μόνο στα υπό του νόμου οριζόμενα αντικείμενα! [βλ· άρθρο 20 αυτού]. Όπως είναι νομοθετημένη σήμερα! η Δήμευση μπορεί να επιβληθεί [και με τις δυο ιδιότητες της, δηλαδή σαν παρεπόμενη ποινή που προϋποθέτει καταδικαστική απόφαση αλλά και σαν μέτρο ασφαλείας που δεν προϋποθέτει διάπραξη εγκλήματος] επί παντός αντικειμένου και εξ αιτίας παντός εγκλήματος, φτάνει να χαρακτηρισθεί από τις ανακριτικές και δικαστικές αρχές ότι από τα δημευτέα αντικείμενα προκύπτει κίνδυνος για τη δημόσια τάξη!! Και υπάρχουν και δικαστές που την εφαρμόζουν επιλεκτικά, όπως θα φανεί παρακάτω, ανάλογα με το πόσες ανθρώπινες ζωές χάθηκαν και τι οικονομική επιφάνεια έχει ο εγκληματίσας! Στην σύγχρονη Ελλάδα μια διάταξη βγαίνει από την ναφθαλίνη και εφαρμόζεται ανάλογα με την ποσότητα των ανθρώπινων ζωών που χάθηκαν. Η ανθρώπινη ζωή δεν εκτιμάται ως τέτοια, δηλαδή σαν απόλυτο μέγεθος, αλλά ως ποσότητα!!!
            Είναι προφανές ότι ο κ. Κανελόπουλος θεωρεί τα αυτοκίνητα ως αντικείμενα που χρησιμεύουν ή προορίζονται για την εκτέλεση κακουργηματικής ή πλημμεληματικής πράξης [του λεγόμενου εγκλήματος σε κατάστασης υπαίτιας μέθης] και παρέχει οδηγίες στις αστυνομικές αρχές [ως προανακριτικές] να κατάσχουν [και όχι βέβαια να δημεύουν, αυτό το δικαιούται μόνο το Δικαστήριο!] ως αντικείμενα εγκλήματος τα αυτοκίνητα των συλαμβανομένων να οδηγούν σε  κατάσταση μέθης. Διερωτώμαι, γιατί να μην διατάσσεται η κατάσχεση και η μετέπειτα δήμευση όλων των αυτοκινήτων όλων των οδηγών εφαρμόζοντας την Δήμευση ως μέτρο ασφαλείας οπότε δεν χρειάζεται η διάπραξη κάποιου αδικήματος αφού, όπως φαίνεται από την άποψη του Εισαγγελέα αυτού, αφηρημένα προκύπτει κίνδυνος για την λεγόμενη δημόσια Τάξη? Αφού για την Δήμευση με την δεύτερη ιδιότητα της ως μέτρου ασφαλείας δεν χρειάζεται διάπραξη κάποιου εγκλήματος. Εδώ έχει υποστηριχθεί από διαπρεπή πανεπιστημιακό δάσκαλο ότι, “στην έννοια της δημοσίας τάξεως συμπεριλαμβάνεται και η τάξις εν τω γενετησίω βίω[4] σχετικά με τα πορνογραφήματα. Ας σημειωθεί δε ότι, σ’ αυτές τις περιπτώσεις [της Δήμευσης με την ιδιότητα του μέτρου ασφαλείας] είναι υποχρεωτική η επιβολή της. Συμπέρασμα: έχετε αντιληφθεί κ. Κανελόπουλε αλλά και οι δικαστές που ακολουθούν την αντίληψη σας σε τι σφάλμα έχετε περιπέσει και ότι διαπράττετε λάθος εφαρμογή των νόμων? Αν θεωρείτε το αυτοκίνητο ως αντικείμενο που προορίζεται για την τέλεση αδικήματος [και η άποψη σας αυτό αποδεικνύει], άρα από αυτό το αντικείμενο προκύπτει κίνδυνος της δημόσιας τάξης, τότε είστε υποχρεωμένοι όλοι σας [Εισαγγελείς-Δικαστές] να διατάξετε την Δήμευση όλων! των αυτοκινήτων αλλά και τη σύλληψη όλων των εισαγωγέων αυτοκινήτων ως, τουλάχιστον!, συνεργών στην διακινδύνευση της Δημόσιας Τάξης. Όπως μας διδάσκουν θεωρητικοί [μέλη της δικαστικής οικογένειας] “Ο νόμος δεν στρέφεται εν προκειμένω κατά του προσώπου ή της περιουσίας του δράστου αλλά καθ’ ωρισμένου αντικειμένου. Προ παντός θέλει ν’ αφαιρέσει από την συναλλαγήν τα επικίνδυνα πράγματα, έστω και μη υποβληθέντα προηγουμένως εις κατάσχεσιν[5] .
            Είναι όμως άραγε τα αυτοκίνητα αντικείμενα προορισμένα στην τέλεση εγκλήματος? Η απάντηση δίδεται από τον κορυφαίο έλληνα πανεπιστημιακό δάσκαλο Ν. Ανδρουλάκη, “Μέτρον ασφαλείας [η Δήμευση] δεν δύναται να είναι, εφ’ όσον δεν επιβάλλεται προς αντιμετώπιση κινδύνου τινός εκπηγάζοντος εκ του πράγματος. Ούτε δε δύναται να υποστηριχθεί, εν όψει του κατά την φύσιν των όλως ακινδύνου των εν θέματι αντικειμένων, ότι ο νόμος εισάγει εδώ εν είδος τεκμηρίου επικινδυνότητος αναλόγου προς το προβλεπόμενον λ.χ. εν άρθρω 213 § ΠΚ[6].
            Διερωτώμαι, και πάλι κ. Κανελόπουλε: όταν εκείνο το πλουσιόπαιδο οδηγώντας την Porsche του μπαμπά του σκότωσε ένα αθώο θύμα [ή μήπως περισσότερα?] στην παραλιακή του Φαλήρου και αφού πλήρωσε εγγύηση σαράντα εκατομμυρίων [40.000.000]! αποχώρησε σαν κύριος, που ήσασταν τότε? Διατάξατε την κατάσχεση του αυτοκινήτου αυτού? Ή μήπως επειδή αυτό άξιζε πάνω από εκατό εκατομμύρια [ή μήπως παραπάνω?] διστάσατε? Σε ποια λογική υπακούει αυτή η περίφημη δικαστική κρίση που όποιος την σχολιάζει, διαπράτει και την αλήστου μνήμης περιυβριση αρχής [δικαστικής]? Προβληματιστήκατε κ. Κανελόπουλε τι εντύπωση δημιουργεί στον απλό πολίτη αυτής της χώρας για τους Δικαστές μας αυτή η επιλεκτική κρίση της Δικαιοσύνης? Από ένα εισαγγελικό λειτουργό, δεν ανέμενα τη διάπραξη τέτοιας γκάφας την οποία συνεχίζετε! και φοβάμαι ότι στη συνέχιση αυτής της γκάφας θα σας ακολουθήσουν και άλλοι Εισαγγελείς αυτής της χώρας. Επίσης, γιατί ενώ από το 1983 υπήρξε η εμπεριστατωμένη Εγύκλιος του κ. Κανίνια [η οποία, όπως κατέστη φανερό, με βρίσκει αντίθετο από επιστημονικής άποψης], που εξέθεσα ανωτέρω, αυτή απονεκρώθηκε, ξαφνικά αποφασίσατε να την ενεργοποιήσετε? Τι μεσολάβησε? Είναι προφανές ότι θέλετε να αναλάβετε τον ρόλο του νομοθέτη! αφού πράγματι το άρθρο 193 του Ποινικού μας Κώδικα είναι ατυχέστατο! Οπωσδήποτε θέλει ριζική αλλαγή επί το αυστηρώτερο. Αυτό όμως είναι έργο της Νομοθετικής εξουσίας και όχι της Δικαστικής! Και μετατρέπεστε σε νομοθέτη–ανεπίτρεπτα!–όταν επικαλείστε την Δήμευση την οποία εφαρμόζετε εντελώς λάθος και σεις και οι Δικαστές!
            Όταν βέβαια παραβιάζεται το Σύνταγμα, αθέλητα!, είμαι βέβαιος ιδίως η θεμελιώδης αρχή της 2 § 1 [υποθέτω ότι οι Δικαστές μας και οι Εισαγγελείς μας γνωρίζουν την ιστορία της διάταξης αυτής που είναι παρμένη από το Γερμανικό Σύνταγμα του 1949 και που θεσπίστηκε στον Γερμανικό Θεμελιώδη Νόμο εξ αιτίας των φοβερών δεινών που επεσώρευσε ο εθνικοσοσιαλισμός στον γερμανικό λαό], τότε θυμάμαι μελαγχολικά τους φόβους του μεγάλου Πρόδρομου-Διαφωτιστή της Γαλλικής Επανάστασης, “Δεν υπάρχει καθόλου ελευθερία όταν η δικαστική εξουσία δεν χωρίζεται από τη νομοθετική και την εκτελεστική. Αν ήταν συνδεδεμένη με τη νομοθετική, η πίεση πάνω στη ζωή και την ελευθερία των πολιτών θα ήταν αυταρχική, γιατί ο ίδιος ο δικαστής θα ήταν νομοθέτης. Αν ήταν συνδεδεμένη με την εκτελεστική εξουσία, ο δικαστής θα μπορούσε να έχει τη δύναμη ενός καταπιεστή![7]. Δεν έχει εξήγηση, δεν έχει λογική η Δήμευση ενός απλού αυτοκινήτου αλλά όχι η Δήμευση μιας Porsche! Βέβαια, θέλω την αυστηρή, αυστηρότατη τιμωρία των ναρκωμένων πιστολέρος που τα οχήματα τους αποτελούν τα πιστόλιια τους. Αλλά γι αυτό πρέπει να προνοούν οι νόμοι και όχι να μετατρέπονται οι Εισαγγελείς σε νομοθέτες. Τότε πλέον έχει καταργηθεί η αριστοτελική διάκριση των εξουσιών και καταλήγουμε ανεπιφύλακτα στο Κράτος των Δικαστών!
            Ένα μικρό σχόλιο και στις απορίες του [πρώην] Υπουργού Μεταφορών κ. Καστανίδη [ο οποίος, αν δε κάνω λάθος, είναι και πανεπιστημιακός δάσκαλος] όπως τις διατύπωσε στην Κυριακάτικη Καθημερινή της 31-8-1997. Είπε ο κ. Καστανίδης ότι απορεί γιατί δεν εφαρμόζεται από τους Δικαστές η διάταξη του άρθρου 290 του Ποινικού μας Κώδικα για διατάραξη της ασφάλειας των συγκοινωνιών που προβλέπει πράγματι βαρύτατες ποινές, δηλαδή φυλάκιση αν μπορεί να προκύψει κίνδυνος για τον άνθρωπο ή κάθειρξη αν επήλθε θάνατος. Εν πρώτοις, όσον αφορά τη φυλάκιση, έτσι όπως είναι διατυπωμένη η σχετική διάταξη, παρέχει το δικαίωμα [διακριτική ευχέρεια] στον Δικαστή να επιμετρήσει ποινή από δέκα ημέρες μέχρι πέντε χρόνια [άρθρο 53 Ποινικού Κώδικα]. Το κυριώτερο όμως, δεν  εξηγεί στους αναγνώστες του ότι τα όρια μεταξύ της ενσυνείδητης αμέλειας και του ενδεχόμενου δόλου είναι εντελώς δυσδιάκριτα. Μήπως έχει την αξίωση να καταργηθεί το περίφημο αξίωμα in dubio pro reo [εν αμφιβολία υπέρ του κατηγορουμένου] ή ακόμα [πλέον επικίνδυνα!], το αξίωμα in dubio pro mittiore [σε περισσότερες ερμηνείες μιας ποινικής διάταξης πρέπει να προτιμάται η ευνοϊκότερη για τον κατηγορούμενο]? Θα ήταν τραγικό σφάλμα μια τέτοια επιθυμία όταν  είναι γνωστή η ιστορία κατάκτησης τέτοιων αξιωμάτων.
            Πόσο ωραία θα λειτουργούσε το Κράτος αυτό αν ίσχυε η αριστοτελική διδαχή, “Όπου γαρ μη νόμοι άρχουσιν, ουκ έστι Πολιτεία [Διότι όπου οι νόμοι δεν κυριαρχούν δεν υπάρχει πολίτευμα]" Πολιτικά, Βιβλίο Δ 1292 a 36.
            Συμπέρασμα: η πρακτική που εγκαινίασε ο Εισαγγελέας, κ. Κανελόπουλος είναι εντελώς εσφαλμένη και επιβάλλεται αντίδραση των Δικηγορικών Συλλόγων όλης της χώρας αλλά κυρίως των θεωρητικών της ποινικής επιστήμης καθώς επίσης και της νομοθετικής εξουσίας με την αλλαγή του υπάρχοντος νομοθετικού καθεστώτος. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να επιτραπεί η ανάληψη καθηκόντων νομοθέτη στον Δικαστή!



[1] Ν. Ανδρουλάκης, Το νέο Σύνταγμα και η ποινική Δικαιοσύνη, στο συλλογικό έργο με τίτλο “Η επίδρασις του συντάγματος του 1975 επί του ιδιωτικού και επί του δημοσίου δικαίου”, σελ· 65.
[2] Τούσης-Γεωργίου, Ποινικός Κώδιξ, 19673, άρθρο 76, σελ· 240.
[3] Ερμηνεία του εν Ελλάδι ισχύοντος ποινικού νόμου, τ’ Α, 18922,σελίδα 87.
[4] Κ. Γαρδίκας, Εγκληματολογία, τ’ ΙΙΙ, [1965], σελ· 240.
[5] Τούσης-Γεωργίου, Ποινικός Κώδιξ, 19673, άρθρο 76, § 10, σελ· 243.
[6] Ν. Ανδρουλάκη, γνωμοδότηση υπό χρονολογία 10-3-1978, Ποινικά Χρονικά 1978.362. Τον καθηγητή αυτόν απασχόλησε το πρόβλημα αν έπρεπε να δημευθεί το αυτοκίνητο μιας εταιρίας εισαγωγής ξένων προϊόντων στη χώρα μας επειδή ο οδηγός του εισήγαγε παράνομα ένα μαγνητόφωνο δια μέσου του αυτοκινήτου αυτού.
[7] Μοντεσκιέ, Το πνεύμα των Νόμων, σελ· 150.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...