Σάββατο, 9 Μαΐου 2015

Δημόσια πρόσωπα, ιδιωτικός βίος, ΜΜΕ.

Τηλεοπτικοί σταθμοί. Απαγορεύεται η μετάδοση ειδήσεων και ο σχολιασμός θεμάτων που άπτονται του ιδιωτικού βίου προσώπων. Όταν πρόκειται για δημόσια πρόσωπα της επικαιρότητας, η μετάδοση πληροφοριών σχετικά με την προσωπική τους ζωή πρέπει να γίνεται με τρόπο λιτό και όχι δραματοποιημένο και να αποβλέπει στην ενημέρωση του κοινού. Νομίμως επιβλήθηκε το ένδικο πρόστιμο. Αντίθετη μειοψηφία. Το ΕΣΡ εκτίμησε νόμιμα κριτήρια για την επιλογή και την επιμέτρηση του προστίμου. Για τη στοιχειοθέτηση υποτροπής είναι αδιάφορο αν οι προηγούμενες κυρώσεις επιβλήθηκαν για ομοειδείς ή όχι παραβάσεις. Δεν υπήρχε υποχρέωση περαιτέρω αιτιολόγησης της ψήφου εκάστου μέλους του ΕΣΡ. Απορρίπτεται η αίτηση ακύρωσης.

                                ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ Δ΄, 2748/ 2014.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 21 Ιανουαρίου 2014, με την εξής σύνθεση: Ε. Σαρπ, Αντιπρόεδρος, Προεδρεύουσα, σε αναπλήρωση του Προέδρου του Τμήματος, που είχε κώλυμα, Κ. Κουσούλης, Ηλ. Μάζος, Σύμβουλοι, Μ. Σωτηροπούλου, Μ. Αθανασοπούλου, Πάρεδροι.

3. Επειδή, τα άρθρα 5 Α παρ. 1, 9 παρ. 1 εδ. β΄, 14 παρ. 1 και 15 παρ. 2 του Συντάγματος, όπως αναθεωρήθηκε με το Ψήφισμα της 6ης Απριλίου 2001 της Ζ΄ Αναθεωρητικής Βουλής των Ελλήνων, ορίζουν, αντιστοίχως, τα εξής : «Καθένας έχει δικαίωμα στην πληροφόρηση, όπως νόμος ορίζει. Περιορισμοί στο δικαίωμα αυτό είναι δυνατόν να επιβληθούν με νόμο μόνο εφόσον είναι απολύτως αναγκαίοι και δικαιολογούνται για λόγους εθνικής ασφάλειας, καταπολέμησης του εγκλήματος ή προστασίας δικαιωμάτων και συμφερόντων τρίτων» (άρ. 5 Α), «Η ιδιωτική και οικογενειακή ζωή του ατόμου είναι απαραβίαστη» (άρ. 9), «Καθένας μπορεί να εκφράζει και να διαδίδει προφορικά, γραπτά και δια του τύπου τους στοχασμούς του τηρώντας τους νόμους του Κράτους» (άρ. 14) και «Η ραδιοφωνία και η τηλεόραση υπάγονται στον άμεσο έλεγχο του Κράτους. … Ο άμεσος έλεγχος του Κράτους … έχει ως σκοπό … την εξασφάλιση της ποιοτικής στάθμης των προγραμμάτων που επιβάλλει η κοινωνική αποστολή της ραδιοφωνίας και της τηλεόρασης και η πολιτιστική ανάπτυξη της Χώρας, καθώς και το σεβασμό της αξίας του ανθρώπου … ». Κατά δε το άρθρο 1 παρ. 1 εδ. γ΄ του ν. 2328/1995 «Νομικό καθεστώς της ιδιωτικής τηλεόρασης και της τοπικής ραδιοφωνιάς, ρύθμιση θεμάτων της ραδιοτηλεοπτικής αγοράς και άλλες διατάξεις» (Α΄ 159), «Οι σταθμοί στους οποίους χορηγούνται οι άδειες υποχρεούνται να μεριμνούν για την ποιότητα του προγράμματος, … καθώς καί την προαγωγή του πολιτισμού με τη μετάδοση εκπομπών λόγου και τέχνης» (άρ. 15). Περαιτέρω, η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου – που κυρώθηκε με το ν.δ. 53/1974, Α΄ 256) – ορίζει, στο άρθρο 10, τα εξής: «1. Παν πρόσωπον έχει δικαίωμα εις την ελευθερίαν εκφράσεως. Το δικαίωμα τούτο περιλαμβάνει την ελευθερίαν λήψεως ή μεταδόσεων πληροφοριών ή ιδεών, άνευ επεμβάσεως δημοσίων αρχών και ασχέτως συνόρων. … 2. Η άσκησις των ελευθεριών τούτων, συνεπαγομένων καθήκοντα και ευθύνας, δύναται να υπαχθή εις ωρισμένας διατυπώσεις, όρους, περιορισμούς ή κυρώσεις, προβλεπομένους υπό του νόμου και αποτελούντας αναγκαία μέτρα εν δημοκρατική κοινωνία δια την … προστασίαν της υπολήψεως ή των δικαιωμάτων των τρίτων, …», στο δε άρθρο 8 ότι «Παν πρόσωπον δικαιούται εις τον σεβασμόν της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής του». Εξάλλου, σύμφωνα με το π.δ. 77/ 2003 «Κώδικας δεοντολογίας ειδησεογραφικών και άλλων δημοσιογραφικών και πολιτικών εκπομπών» (Α΄ 75): «Αρθρο 1. Πεδίο εφαρμογής. Οι κανόνες του παρόντος κώδικα ισχύουν για ειδησεογραφικές, δημοσιογραφικές και πολιτικές εκπομπές στη δημόσια και την ιδιωτική ραδιοφωνία και τηλεόραση. Στην έννοια της δημοσιογραφικής εκπομπής εμπίπτουν όλες οι εκπομπές λόγου, που έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα, ανεξάρτητα από το χαρακτηρισμό που τους προσδίδεται από τον ραδιοφωνικό ή τον τηλεοπτικό φορέα. Στις ειδησεογραφικές εκπομπές εμπίπτουν τα δελτία ειδήσεων … Αρθρο 2. Γενικές αρχές. 1. Οι ειδησεογραφικές και άλλες δημοσιογραφικές και πολιτικές εκπομπές πρέπει να εξασφαλίζουν την ποιοτική στάθμη που επιβάλλει η κοινωνική αποστολή της ραδιοφωνίας και της τηλεόρασης καθώς και η πολιτιστική ανάπτυξη της χώρας. 2. Ο δημοσιογράφος υπερασπίζεται την ελευθερία της έκφρασης και, στο πλαίσιο της δημοσιογραφικής δεοντολογίας, έχει το δικαίωμα να μεταδίδει ανεμπόδιστα πληροφορίες και σχόλια για να εξασφαλίσει την ενημέρωση της κοινής γνώμης. 3. … Αρθρο 6. Ιδιωτική ζωή. 1. Η ιδιωτική ζωή όλων, συμπεριλαμβανομένων και των δημοσίων προσώπων και των προσώπων της επικαιρότητας, είναι σεβαστή και απαραβίαστη. 2. … Αρθρο 9. Προστασία των εμφανιζομένων και αναφερομένων προσώπων. 1. … 2. Τα πρόσωπα που … αναφέρονται στις εκπομπές πρέπει να απολαμβάνουν δίκαιης, ορθής και αξιοπρεπούς συμπεριφοράς. … Πρέπει επίσης να γίνονται σεβαστά η ιδιωτική και οικογενειακή τους ζωή, η επαγγελματική τους δραστηριότητα και το δικαίωμα έκφρασής τους. …». Τέλος, ο Κανονισμός 2/1991 του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης (Β΄ 421) - ο οποίος διατηρήθηκε σε ισχύ, καθ’ όσον αφορά τις μη ειδησεογραφικές και εν γένει τις μη δημοσιογραφικές και πολιτικές εκπομπές, και μετά τη θέση σε ισχύ του προαναφερθέντος π.δ. 77/2003 (ΣτΕ 4575/2013 7μ. κ.α.) -ορίζει τα εξής: «Αρθρο 2. Γενικές αρχές. 1. Οι ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές πρέπει να εξασφαλίζουν την ποιοτική στάθμη που επιβάλλει η κοινωνική αποστολή της ραδιοτηλεοράσεως και η πολιτιστική ανάπτυξη της χώρας. 2. … Αρθρο 3. 1. Τα πρόσωπα που … αναφέρονται στις εκπομπές πρέπει να απολαμβάνουν δίκαιης, ορθής και αξιοπρεπούς συμπεριφοράς».
4. Επειδή, εν προκειμένω, όπως αναφέρεται στις εισηγήσεις 697-698-699/ΕΣ/25.5.2010 ειδικής επιστήμονος του ΕΣΡ, α) το κεντρικό δελτίο ειδήσεων του τηλεοπτικού σταθμού ... της 30.1.2010, συνολικής διάρκειας 1 ώρας και 5 λεπτών, ασχολήθηκε σχεδόν αποκλειστικώς (επί 50 λεπτά) με το ζήτημα της διάστασης γνωστής τηλεπαρουσιάστριας από το σύζυγό της, β) η εκπομπή «........» ασχολήθηκε με το θέμα αυτό επί 3 ώρες κάθε φορά στις εκπομπές της 1ης.2, 2.2 και 3.2.2010, επί 2 ώρες και 43 λεπτά, 2 ώρες και 11 λεπτά, 2 ώρες και, τέλος, 42 λεπτά, αντιστοίχως, στις εκπομπές της 4.2, 5.2, 8.2 και 9.2.2010 και γ) η εκπομπή «............................» αφιέρωσε στο θέμα αυτό 2 ώρες και 4 λεπτά, 46 λεπτά, 50 λεπτά, 1 ώρα και 21 λεπτά, 1 ώρα και 6 λεπτά, 1 ώρα και 10 λεπτά και 1 ώρα και 6 λεπτά, αντιστοίχως, την 1η.2.2010 και στις 2.2, 3.2, 4.2, 5.2, 8.2 και 9.2.2010. Εξάλλου, με εξώδικη δήλωση απευθυνόμενη προς τον τηλεοπτικό σταθμό ........., που κοινοποιήθηκε και στο ΕΣΡ, τα πρόσωπα στα οποία αναφέρθηκαν οι ως άνω εκπομπές του σταθμού διαμαρτυρήθηκαν για τη επανειλημμένη δημοσιοποίηση λεπτομερειών της προσωπικής και οικογενειακής ζωής τους και περιουσιακών τους στοιχείων, αλλά και την αναφορά ανεπιβεβαίωτων πληροφοριών και φημών για τις αιτίες του χωρισμού τους, κάλεσαν δε το σταθμό να παύσει τις αναφορές αυτές. Με την προσβαλλόμενη πράξη το ΕΣΡ επέβαλε, κατά πλειοψηφία, την κύρωση του προστίμου, με την αιτιολογία ότι η ενασχόληση του δελτίου ειδήσεων κατά το μεγαλύτερο μέρος του και των προαναφερθεισών πρωινών και μεσημβρινών εκπομπών με τη διάσταση του ζεύγους - και μάλιστα με υποτίτλους - «λεζάντες» που στόχευαν να προκαλέσουν το ενδιαφέρον των τηλεθεατών [βλ. π.χ. τους μνημονευόμενους στην προσβαλλόμενη πράξη υποτίτλους: Α. του δελτίου ειδήσεων: Μία αποκάλυψη – βόμβα για το το πρόσωπο κλειδί - Τα σενάρια του χωρισμού: σενάριο πρώτο άλλος άνδρας / σενάριο δεύτερο άλλη γυναίκα / σενάριο τρίτο η … ρουτίνα – η αλήθεια για το τρίτο πρόσωπο – Πώς θα μοιραστεί η περιουσία – Γιατί σήμερα έβγαλε τη βέρα κ.ο.κ., Β. της εκπομπής «................» των προαναφερθεισών ημερομηνιών: Ολη η αλήθεια για τον τρίτο άνθρωπο – Τι έγινε χθες τη χύχτα στο σπίτι των … - Μετακομίζει ο … από το σπίτι στα … - Ο … φεύγει από το σπίτι, το αφήνει στην … με τα παιδιά – Δύο ξένοι στο ίδιο σπίτι – Ο 40χρονος επιχειρηματίας που φέρεται να αναστάτωσε την … - Τα δάκρυα της … πίσω από τις κάμερες – Ψάξτε στην άλλη πλευρά να βρείτε την αιτία – Ο κουμπάρος της … μιλά για επανασύνδεση – Ποια είναι στ΄ αλήθεια η 35χρονη που βρίσκεται στο πλευρό του … - 6,5 εκατ. ευρώ μοιράζουν … – Σήμερα η συνάντηση με το δικηγόρο τους – Τα ποσοστά στη ζωή της … - Μαρτυρία κλειδί ενός κατοίκου του νησιού – Ενας σταυρός της … προκαλεί όργιο φημών κ.ο.κ. ή Γ. της εκπομπής .............. των προαναφερθεισών ημερομηνιών: Μαυροφορεμένη η …, φορώντας τη βέρα της, ζήτησε να μην ρωτούν για το διαζύγιο – Φορούσε τη βέρα της, αναστέναζε – Το συναινετικό διαζύγιο και οι δικηγόροι – Παραμένουν ακόμη στο ίδιο σπίτι – Ο παπάς που πάντρεψε το ζευγάρι και βάφτισε το γιό τους στο ............ – Οι ψυχολογικές μεταπτώσεις – το ξέσπασμα της … - Μπορεί να τα ξαναβρούν; - Η κουμπάρα του ζευγαριού για το χωρισμό – Ο … δεν ζηλεύει – Μετά το τέλος της εκπομπής ξέσπασε σε κλάματα – Ο 40χρονος πανέμορφος επιχειρηματίας που έγινε άθελά του ο πρωταγωνιστής – Υπάρχει προγαμιαίο συμφωνητικό, πώς θα μοιράσουν την περιουσία – εμπλοκή στο συναινετικό διαζύγιο; - Δεν ισχύει ότι έχουν σπίτι σε Ντουμπάι και Μύκονο κ.ο.κ.] - είχε ως αποτέλεσμα την ποιοτική υποβάθμιση των εκπομπών και την έλλειψη σεβασμού προς τα πρόσωπα αυτά, κατά παράβαση των προαναφερθεισών διατάξεων.
5. Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση οι αιτούντες προβάλλουν κατ΄ αρχάς ότι δεν αιτιολογείται η ψήφος των μελών του ΕΣΡ, ούτε αναφέρεται στην προσβαλλόμενη πράξη αν διεξήχθη ψηφοφορία πριν από τη λήψη της απόφασης. Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος, διότι, ανεξαρτήτως του ότι η μνεία των ανωτέρω δεδομένων δεν αποτελεί τυπικό στοιχείο του κύρους της πράξης του ΕΣΡ, πάντως, εν προκειμένω, από αυτήν προκύπτει ότι τα μέλη της Αρχής, ύστερα από συζήτηση, αποφάσισαν κατά πλειοψηφία την επιβολή διοικητικής κύρωσης, με την αιτιολογία ότι ο τηλεοπτικός σταθμός παρέβη τις προεκτεθείσες διατάξεις της ραδιοτηλεοπτικής νομοθεσίας, μειοψηφούντων δύο μελών (κατά την άποψη των οποίων δεν υπήρξε παράβαση), ενώ δεν υπήρχε υποχρέωση περαιτέρω αιτιολόγησης της ψήφου εκάστου μέλους.
6. Επειδή, η άσκηση τόσο του συνταγματικώς κατοχυρωμένου δικαιώματος του πληροφορείν, όσο και του δικαιώματος στην πληροφόρηση (βλ. τις συνταγματικές διατάξεις που παρετέθησαν στην τρίτη σκέψη) τελεί, όπως ρητώς αναφέρεται στις εν λόγω διατάξεις, υπό την επιφύλαξη της τήρησης των κανόνων δικαίου που κατοχυρώνουν τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των άλλων. Η εφαρμογή των τελευταίων αυτών κανόνων μπορεί, επομένως, να δικαιολογήσει περιορισμούς στην άσκηση των δικαιωμάτων αυτών, υπό την προϋπόθεση ότι οι περιορισμοί αυτοί παρίστανται, ενόψει και της κατοχυρούμενης στο άρθρο 25 παρ.1 του Συντάγματος αρχής της αναλογικότητας, απολύτως αναγκαίοι για την προστασία των δικαιωμάτων και των ελευθεριών τρίτων (βλ. ΣτΕ 1213/2010 Ολομ.). Τέτοιου είδους περιορισμοί, συμβατοί και προς τα παρατεθέντα σε προηγούμενη σκέψη άρθρα 8 και 10 της ΕΣΔΑ, θεσπίζονται, ειδικώς ως προς την μετάδοση πληροφοριών και ειδήσεων από τους ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς, με τις διατάξεις των ομοίως αναφερθέντων στην τρίτη σκέψη Κωδίκων, που εξειδικεύουν τις συνταγματικές επιταγές περί σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωή των προσώπων στα οποία γίνεται αναφορά στο πλαίσιο των ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών και περί απαγόρευσης προσβολής της προσωπικότητας και της αξιοπρέπειάς τους. Ως εκ τούτου, απαγορεύεται κατ΄ αρχήν η μετάδοση ειδήσεων και ο σχολιασμός θεμάτων που άπτονται του ιδιωτικού βίου προσώπων. Και ναι μεν, ενόψει της αρχής της στάθμισης που διέπει την εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα Δεοντολογίας (βλ. άρθρο δεύτερο αυτού), η εν λόγω απαγόρευση είναι δυνατόν να καμφθεί, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, υπό την προϋπόθεση ότι η ενασχόληση με τον ιδιωτικό βίο προσώπου γίνεται αποκλειστικώς για τη μετάδοση ιδιαιτέρως σημαντικής είδησης και υπό τον όρο ότι η ανακοίνωση της σχετικής πληροφορίας είναι αναγκαία για την ενημέρωση του τηλεοπτικού κοινού επί ζητήματος δημοσίου ενδιαφέροντος (ΣτΕ 4625/ 2013, πρβ. και 3297/ 2013). Εξάλλου, οι ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί δικαιούνται να ενημερώνουν την κοινή γνώμη και να μεταδίδουν πληροφορίες και σχόλια που αφορούν, μεταξύ άλλων, πρόσωπα της επικαιρότητας που εκτίθενται στη δημοσιότητα, η προστασία του ιδιωτικού βίου των οποίων δεν κατοχυρώνεται σε απόλυτο βαθμό, όμως, και στην περίπτωση αυτή, η μετάδοση πληροφοριών σχετικά με την προσωπική τους ζωή πρέπει να γίνεται με τρόπο λιτό και όχι δραματοποιημένο και να αποβλέπει στην ενημέρωση του κοινού (πρβ. ΣτΕ 1337/ 2013 7μ., 3985/ 2013). Τα αυτά έχει δεχθεί κατ΄ επανάληψη και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, κατά τη νομολογία του οποίου, σε περίπτωση δημοσίευσης άρθρου ή και φωτογραφιών που αφορούν στην ιδιωτική ζωή προσώπου και κατά την οφειλόμενη στάθμιση μεταξύ της προστασίας της ιδιωτικής του ζωής και της ελευθερίας έκφρασης (αντιστοίχως, κατά τα παρατεθέντα σε προηγούμενη σκέψη άρθρα 8 και 10 της ΕΣΔΑ), πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κριτήρια όπως η ύπαρξη ζητήματος γενικότερου ενδιαφέροντος, η αναγνωρισιμότητα του προσώπου από το ευρύ κοινό, το θέμα του άρθρου, η προηγούμενη συμπεριφορά του προσώπου, η μέθοδος λήψης της πληροφορίας και η αλήθεια αυτής, καθώς και το περιεχόμενο και οι συνέπειες του δημοσιεύματος [βλ. αποφάσεις ΕΔΔΑ της 16.1.2014, Lillo – Stenberg and Saether κατά Νορβηγίας - αρ. προσφ. 13258/09 / τρεις αποφάσεις της 19.9.2013, 7.2.2012 και 24.6.2004, Von Hannover - επί προσφυγών με αριθμούς, αντιστοίχως, 8772/10, 40660/08, 59320/00 / της 10.5.2011, Μosley κατά Ηνωμένου Βασιλείου – αρ. προσφ. 48009/08 / της 18.1.2011, MGN κατά Ηνωμένου Βασιλείου - αρ. προσφ. 39401/04 / της 8.6.2010, Sapan κατά Τουρκίας – αρ. προσφ. 44102/04 / της 4.6.2009, STANDARD VERLAGS GMBH κατά Αυστρίας – αρ. προσφ. 21277/05 // βλ. επίσης αποφάσεις επί του παραδεκτού της 1.7.2003, Prisma Press κατά Γαλλίας – αρ. προσφ. 66910/01 / της 13.5.2003, Julio Bou Gibert κλπ κατά Ισπανίας – αρ. προσφ. 14928/02 / της 12.12.2000, Campmany κλπ κατά Ισπανίας – αρ. προσφ. 54224/00].
7. Επειδή, εν προκειμένω, από τα στοιχεία του φακέλου (βλ. ιδίως τις εισηγήσεις 697-698- 699/ΕΣ/25.5.2010 ειδικής επιστήμονος της Αρχής) προκύπτει ότι υπήρξε καθημερινή και πολύωρη τηλεοπτική προβολή του συγκεκριμένου θέματος, που αφορούσε το διαζύγιο της, γνωστής στο ευρύ κοινό, τηλεπαρουσιάστριας, καθώς και εκτεταμένη και δραματοποιημένη - λόγω των προαναφερθέντων υποτίτλων των εκπομπών - ανάδειξη του εν λόγω ζητήματος, που αφορούσε αμιγώς την προσωπική και οικογενειακή ζωή των προσώπων αυτών, με λεπτομέρειες για τα πιθανά αίτια της διάστασης, τις σχετικές φήμες και άλλες πτυχές της ιδιωτικής τους ζωής. Υπό τα δεδομένα αυτά, ακόμη κι αν η κατ΄ αρχήν προβολή του ζητήματος αυτού εξυπηρετούσε θεμιτή ανάγκη ενημέρωσης του κοινού, ο προπεριγραφείς τρόπος ανάδειξης του θέματος από τον τηλεοπτικό σταθμό υπερέβαινε, σε κάθε περίπτωση, το αναγκαίο μέτρο για την επίτευξη του σκοπού ενημέρωσης και ικανοποιούσε απλώς την περιέργεια του τηλεοπτικού κοινού, προκαλώντας στα πρόσωπα στα οποία αναφέρονταν οι εκπομπές αίσθημα παρενόχλησης και εισβολής σε ευαίσθητες πτυχές της προσωπικής τους ζωής (πρβ. ιδίως την παρατεθείσα στην προηγούμενη σκέψη νομολογία του ΕΔΔΑ επί της πρώτης εκ των προαναφερθεισών υποθέσεων Von Hannover, καθώς και επί των υποθέσεων MGN και Prisma Press). Ως εκ τούτου, όπως νομίμως και με επαρκή αιτιολογία έκρινε το ΕΣΡ, τα δελτία ειδήσεων και οι λοιπές εκπομπές - οι υπότιτλοι των οποίων αναφέρονται επί λέξει στην προσβαλλόμενη απόφαση - δεν συνάδουν με τον απαιτούμενο από το Σύνταγμα και το νόμο σεβασμό της οικογενειακής και ιδιωτικής ζωής των εμπλεκομένων προσώπων, συνιστούν δε και υποβάθμιση της αξιούμενης υψηλής ποιοτικής στάθμης των ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών. Πρέπει, επομένως, να απορριφθούν οι λόγοι με τους οποίους προβάλλεται ότι το ΕΣΡ προέβη σε εσφαλμένη ερμηνεία του άρθρου 15 παρ. 2 του Συντάγματος και των προαναφερθεισών διατάξεων του νόμου, ότι δεν εξειδικεύει την παράβαση που συνέτρεξε εν προκειμένω, και ότι η προσβαλλόμενη πράξη στηρίζεται σε υποκειμενικές παραστάσεις και όχι σε αντικειμενικά στοιχεία. Εξάλλου, το γεγονός ότι η συγκεκριμένη τηλεπαρουσιάστρια, αφενός, είχε στο παρελθόν προβάλει εικόνες της προσωπικής και οικογενειακής της ζωής και των τέκνων της, συνεστώτος του γάμου, και, αφετέρου, εξέδωσε από κοινού με τον πρώην σύζυγό της ολιγόλογη ανακοίνωση για το επικείμενο διαζύγιο, που απεστάλη στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, δεν αποδεικνύει συναίνεση αυτών, ούτε καθιστά νόμιμη την ενασχόληση του σταθμού, με τον προπεριγραφέντα τρόπο, με το διαζύγιο του ζεύγους. Μειοψήφησε ο Σύμβουλος Η. Μάζος, ο οποίος διατύπωσε την ακόλουθη άποψη: Με την προσβαλλόμενη πράξη επιβάλλεται, κατ’ επίκληση των άρθρων 15 παρ. 2 του Συντάγματος και 2 παρ. 1 του Κανονισμού 2/1991 του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης, κύρωση (ενιαίο πρόστιμο 40.000 ευρώ) για τις αυτοτελείς παραβάσεις της «υποβάθμισης εκπομπών» και της «έλλειψης σεβασμού» προς τα πρόσωπα γνωστής στο ευρύ κοινό τηλεπαρουσιάστριας και του συζύγου της. Ως προς το μεν το πρώτο σκέλος της, της παράβασης του άρθρου 2 παρ. 1 του Κανονισμού 2/1991 (κατά το οποίο «Οι ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές πρέπει να εξασφαλίζουν την ποιοτική στάθμη που επιβάλλει η κοινωνική αποστολή της ραδιοτηλεοράσεως και η πολιτιστική ανάπτυξη της χώρας»), η προσβαλλόμενη πράξη είναι νομίμως και επαρκώς αιτιολογημένη. Ως προς το δεύτερο σκέλος της, όμως, της «έλλειψης σεβασμού» προς τα ανωτέρω πρόσωπα, η προσβαλλόμενη πράξη, όπως περιγράφεται στην τέταρτη σκέψη της παρούσης, είναι πλημμελώς αιτιολογημένη. Και τούτο αφ’ ενός διότι μόνο το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος του δελτίου ειδήσεων του τηλεοπτικού σταθμού της πρώτης αιτούσης στις 30.1.2010 ήταν αφιερωμένο στις σχέσεις (τη «διάσταση») των δύο ως άνω προσώπων δεν στοιχειοθετεί άνευ ετέρου έλλειψη του επιβαλλομένου κατά την προμνησθείσα συνταγματική διάταξη σεβασμού της αξίας των εν λόγω προσώπων. Αφ’ ετέρου δεν προσδιορίζεται ειδικώς, όπως απαιτείται προκειμένου να καταστεί εφικτός ο ακυρωτικός έλεγχος, το περιεχόμενο των λοιπών, πλην του δελτίου ειδήσεων, εκπομπών, αλλά απλώς παρατίθενται οι υπότιτλοι που προβλήθηκαν (ορισμένοι από τους οποίους αναφέρονται μάλιστα σε άλλα, άσχετα με την υπόθεση, πρόσωπα), δεν προσδιορίζονται δηλαδή τα συγκεκριμένα εκείνα στοιχεία, από τα οποία προκύπτει η, κατά την κρίση της Αρχής, έλλειψη σεβασμού της αξίας προσώπων της επικαιρότητας, όπως εν προκειμένω, αλλά και η ληφθείσα υπ’ όψιν κατά την επιλογή του είδους της επιβλητέας κύρωσης και κατά την επιμέτρηση του προστίμου (βλ. κατωτέρω σκέψη 9) «βαρύτητα» της διαπιστωθείσης παραβάσεως. Για το λόγο δε αυτό, βασίμως προβαλλόμενο, η πράξη είναι ακυρωτέα στο σύνολό της, η δε υπόθεση πρέπει να αναπεμφθεί στο Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης για νέα νόμιμη κρίση.
8. Επειδή, η παράγραφος 1 του άρθρου 4 του ν. 2328/1995 (Α΄159), όπως αντικαταστάθηκε με την παράγραφο 1 του άρθρου 16 του ν. 2644/1998 (Α΄ 233), διαλαμβάνει τα εξής: «Το Ε.Σ.Ρ. αποφασίζει … την επιβολή μίας ή περισσότερων από τις παρακάτω κυρώσεις: αα) σύσταση για συμμόρφωση σε συγκεκριμένη διάταξη της νομοθεσίας με προειδοποίηση επιβολής λοιπών κυρώσεων, ββ) πρόστιμο από πέντε έως πεντακόσια εκατομμύρια (5.000.000 έως 500.000.000) δραχμές …, γγ) προσωρινή αναστολή μέχρι τρεις μήνες ή οριστική διακοπή της μετάδοσης συγκεκριμένης εκπομπής του σταθμού, δδ) προσωρινή αναστολή μέχρι τρεις (3) μήνες της μετάδοσης κάθε τηλεοπτικού προγράμματος, εε) ανάκληση της άδειας λειτουργίας του σταθμού, και στστ) κυρώσεις ηθικού περιεχομένου (όπως η υποχρεωτική μετάδοση ανακοίνωσης σχετικά με τις λοιπές επιβαλλόμενες κυρώσεις). … Η επιλογή του είδους και η επιμέτρηση των διοικητικών κυρώσεων του άρθρου αυτού γίνεται ανάλογα με τη βαρύτητα της παραβίασης, την τηλεθέαση που συγκεντρώνει το πρόγραμμα στο πλαίσιο του οποίου τελέσθηκε η παραβίαση, το μερίδιο της αγοράς ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών υπηρεσιών που έχει τυχόν αποκτήσει η κάτοχος της αδείας, το ύψος της επένδυσης που έχει πραγματοποιηθεί ή σχεδιαστεί και την τυχόν ύπαρξη υποτροπών…».
9. Επειδή, όπως αναφέρεται στην προσβαλλόμενη πράξη, για την επιλογή της κύρωσης και την επιμέτρηση του ύψους του προστίμου το ΕΣΡ έλαβε υπόψη τη βαρύτητα της παράβασης, το μερίδιο τηλεθέασης 10,1% που συγκέντρωσε το πρόγραμμα του σταθμού την περίοδο 2008 – 2009, τη διαφημιστική δαπάνη έτους 2008, το ύψος της επένδυσης και την επιβολή διαφόρων κυρώσεων στο σταθμό της αιτούσας, με 96 προγενέστερες αποφάσεις του ΕΣΡ. Προκύπτει, επομένως, ότι το ΕΣΡ εκτίμησε κριτήρια ανταποκρινόμενα στην προαναφερθείσα διάταξη του νόμου. Εξάλλου, για τη στοιχειοθέτηση υποτροπής είναι αδιάφορο αν οι προηγούμενες κυρώσεις επιβλήθηκαν για διαφορετικές παραβάσεις σε σχέση με την επίμαχη, ενώ δεν απαιτείται, για την πληρότητα της αιτιολογίας ως προς την επιλογή της κύρωσης και την επιμέτρηση του προστίμου, η αναφορά του είδους των επιβληθεισών στο παρελθόν κυρώσεων και του ύψους των επιβληθέντων προστίμων. Ενόψει των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθούν όλοι οι περί του αντιθέτου λόγοι, όπως και η αίτηση στο σύνολό της.
Δ ι ά τ α ύ τ α
Απορρίπτει την αίτηση.
Διατάσσει την κατάπτωση του παραβόλου.
Επιβάλλει στους αιτούντες τη δικαστική δαπάνη του Δημοσίου, που ανέρχεται σε 460 ευρώ.
Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 22 Ιανουαρίου 2014.
Παρατήρηση. Με την υπ'  αριθμό 1216/ 2014 απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας έγιναν δεκτά τα εξής σπουδαία σχετικά με την δημοσιοποίηση εγγράφων ποινικής προδικασίας, τα οποία ως γνωστόν θεωρούνται ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα και σε συνδυασμό με το τεκμήριο αθωότητας οδηγούν στην απόλυτη απαγόρευση της δημοσιοποίησης τους, κατά την πάγια νμλγ του Αρείου Πάγου αλλά και των δικαστηρίων ουσίας: "6. Επειδή, η άσκηση τόσο του συνταγματικώς κατοχυρωμένου δικαιώματος του πληροφορείν (άρθρ. 14 παρ. 1 του Συντάγματος καθώς και άρθρ. 10 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών - ν.δ. 53/1974, Α` 256) όσο και του δικαιώματος στην πληροφόρηση (άρθρ. 5Α του Συντάγματος) τελεί, όπως συνάγεται από τις ανωτέρω συνταγματικές διατάξεις, υπό την επιφύλαξη της τηρήσεως, μεταξύ άλλων, των κανόνων δικαίου που κατοχυρώνουν τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των άλλων. Επίσης, στο άρθρο 5 Α του Συντάγματος ρητώς ορίζεται ότι είναι δυνατόν να επιβληθούν με νόμο περιορισμοί στο δικαίωμα στην πληροφόρηση για λόγους αναγομένους, μεταξύ άλλων, και στην καταπολέμηση του εγκλήματος. Η εφαρμογή, επομένως, των σχετικών κανόνων δικαίου, μπορεί να δικαιολογήσει περιορισμούς στην άσκηση του δικαιώματος του πληροφορείν και του δικαιώματος στην πληροφόρηση, υπό την προϋπόθεση, πάντως, ότι οι περιορισμοί αυτοί παρίστανται, εν όψει και της κατοχυρούμενης στο άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος αρχής της αναλογικότητας, ως απολύτως αναγκαίοι για την επίτευξη των επιδιωκομένων θεμιτών σκοπών (βλ. και ΣτΕ 1213/2010 Ολομ.). Τέτοιου είδους περιορισμοί θεσπίζονται, ειδικώς ως προς την μετάδοση πληροφοριών και ειδήσεων από τους τηλεοπτικούς σταθμούς, με τις διατάξεις του προαναφερθέντος Κώδικα Δεοντολογίας ειδησεογραφιών και άλλων δημοσιογραφικών και πολιτικών εκπομπών (π.δ. 77/2003). Μεταξύ άλλων δε, στο άρθρο 11 παρ. 6 του ως άνω Κώδικα Δεοντολογίας ορίζεται ότι απαγορεύεται η δημοσιοποίηση εγγράφων ή στοιχείων που γίνονται γνωστά στις αρμόδιες αρχές κατά το στάδιο της ποινικής προδικασίας. Με την ανωτέρω διάταξη δεν απαγορεύεται, βεβαίως, η ενημέρωση του τηλεοπτικού κοινού, στο πλαίσιο τηλεοπτικών εκπομπών, περί υποθέσεων που εκκρεμούν στο στάδιο της ποινικής προδικασίας ούτε αποκλείεται κάθε αναφορά ή ο σχολιασμός των σχετικών πράξεων και ενεργειών των αρμοδίων αρχών. Απαγορεύεται, όμως, χάριν της διασφαλίσεως του τεκμηρίου αθωότητας αλλά και της αποτελεσματικής διεξαγωγής της δικαστικής έρευνας και του ανεπηρέαστου των αρμοδίων δικαστικών αρχών, ειδικώς η αποκάλυψη και η αναπαραγωγή του περιεχομένου εγγράφων και εν γένει στοιχείων της ποινικής προδικασίας. Εν όψει δε του σκοπού που υπηρετείται με την θέσπιση της ανωτέρω διατάξεως αλλά και της εκτάσεως της σχετικής απαγορεύσεως, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ο περιορισμός αυτός που θεσπίζεται στην άσκηση του δικαιώματος του πληροφορείν και του δικαιώματος στην πληροφόρηση είναι δυσανάλογος (βλ. και απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της 12.4.2006, Tourancheau et July κατά Γαλλίας, σκ.73). Συνεπώς, με την ανωτέρω διάταξη του άρθρου 11 παρ. 6 του Κώδικα Δεοντολογίας δεν εισάγεται ρύθμιση αντικείμενη στα άρθρα 14 παρ. 1 και 5 Α του Συντάγματος ή στο άρθρο 10 της Ε.Σ.Δ.Α. Εξ άλλου, εν όψει της αρχής της σταθμίσεως, η οποία διέπει την εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα Δεοντολογίας, όπως ρητώς προβλέπεται στο άρθρο δεύτερο του π.δ. 77/2003, η δημοσιοποίηση στοιχείων της ποινικής προδικασίας είναι δυνατόν, σε όλως εξαιρετικές περιπτώσεις, να θεωρηθεί δικαιολογημένη, όταν, κατ’ εκτίμηση των συνθηκών, κρίνεται αφ’ ενός μεν ότι συντρέχουν λόγοι υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος, οι οποίοι καθιστούν επιτρεπτή την ανακοίνωση των στοιχείων αυτών προς ενημέρωση του τηλεοπτικού κοινού επί ζητήματος ιδιαιτέρως αυξημένου γενικού ενδιαφέροντος, αφ’ ετέρου δε ότι με την δημοσιοποίηση των στοιχείων αυτών δεν διακυβεύονται τα δικαιώματα του κατηγορουμένου και των λοιπών εμπλεκομένων προσώπων αλλά και το συμφέρον της αποτελεσματικής διεξαγωγής της δικαστικής έρευνας. Περαιτέρω, στο άρθρο 6 παρ. 1 του Κώδικα Δεοντολογίας ορίζεται ότι κατά την μετάδοση των δημοσιογραφικών εκπομπών πρέπει να γίνεται σεβαστή η ιδιωτική και οικογενειακή ζωή των προσώπων, στα οποία γίνεται αναφορά στο πλαίσιο των εκπομπών αυτών. Ως εκ τούτου απαγορεύεται, κατά την ανωτέρω διάταξη του Κώδικα Δεοντολογίας, η οποία έχει θεσπισθεί σε συμφωνία και με τις σχετικές συνταγματικές διατάξεις, η μετάδοση ειδήσεων και ο σχολιασμός θεμάτων που άπτονται του ιδιωτικού βίου προσώπων. Εξ άλλου, κατ’ εφαρμογήν της αρχής της σταθμίσεως, η απαγόρευση που διατυπώνεται στις προμνησθείσες διατάξεις είναι δυνατόν, κατ’ εξαίρεση, να καμφθεί, κατ’ εκτίμηση των συνθηκών της συγκεκριμένης περιπτώσεως, όταν κρίνεται ότι υπηρετείται υπέρτερο δημόσιο συμφέρον συνδεόμενο με την ενημέρωση του τηλεοπτικού κοινού περί σημαντικών ζητημάτων αυξημένου γενικού ενδιαφέροντος. Η κάμψη, πάντως, της απαγορεύσεως στις εξαιρετικές αυτές περιπτώσεις προϋποθέτει ότι η ενασχόληση με τον ιδιωτικό βίο προσώπου γίνεται αποκλειστικώς προς μετάδοση ιδιαιτέρως σημαντικής ειδήσεως και υπό τον όρο ότι η ανακοίνωση της σχετικής πληροφορίας είναι αναγκαία για την ενημέρωση του τηλεοπτικού κοινού επί ζητήματος δημοσίου ενδιαφέροντος".

Δεν υπάρχουν σχόλια:

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...