Κυριακή, 28 Φεβρουαρίου 2016

Οι ειδικές διαδικασίες (591 επ) στον μεταλλαγμένο ΚΠολΔ.

Χριστόφορος Σεβαστίδης, Δ.Ν.-Πρόεδρος Πρωτοδικών.
Εισήγηση στις 1-12-2015 στην ΕΣΔΙ. ΠΗΓΗ.

Στο τέταρτο βιβλίο του ΚΠολΔ για τις ειδικές διαδικασίες παρατηρούνται λιγότερες επί της ουσίας τροποποιήσεις και περισσότερο μία συστηματοποίηση των διάσπαρτων διατάξεων που εμπεριέχονται στον ισχύοντα Κώδικα. Για το λόγο αυτό άλλωστε η τροποποίηση των ειδικών διαδικασιών προκάλεσε τις λιγότερες αντιδράσεις και δέχτηκε περισσότερο θετικά παρά αρνητικά σχόλια. Χαρακτηριστικά θυμίζουμε ότι η Διοικ. ΟλΑΠ 11/2014 που έλαβε θέση στις τροποποιήσεις του νέου Κώδικα και πήρε κριτική στάση σε πολλές τροποποιήσεις, αναφερόμενη ειδικότερα στις ειδικές διαδικασίες αποφάνθηκε ότι «αποτελούν επανάληψη των διατάξεων του ΚΠολΔ, με ορθότερη δομή και διατύπωση» ενώ για τις διαταγές ανέφερε ότι πρόκειται «για περιορισμένης έκτασης, συμπληρωματικές και διορθωτικές διατάξεις, οι οποίες αξιολογούνται ως ορθές». 

Τα 107 άρθρα των ειδικών διαδικασιών που περιλαμβάνονταν στα 10 κεφάλαια του 4ου βιβλίου έχουν πλέον περιοριστεί σε 58 και έχουν ενσωματωθεί σε 4 κεφάλαια, δηλαδή στις γενικές διατάξεις, στις οικογενειακές διαφορές, στις περιουσιακές διαφορές και στις διαταγές. Καταργήθηκαν έτσι πολλές διατάξεις που επαναλαμβάνονταν χωρίς κανένα λόγο σε διάφορες ειδικές διαδικασίες και ενοποιήθηκαν ρυθμίσεις επί μέρους θεμάτων για τις οποίες δεν υφίσταται πλέον κανένας δικαιολογητικός λόγος διαφοροποίησής τους (πχ προθεσμίες κλητεύσεως, εγγραφή ή μη στο πινάκιο, προθεσμίες άσκησης ενδίκων μέσων). Υπενθυμίζουμε ότι η ενοποίηση των ειδικών διαδικασιών υπήρξε αίτημα της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων ήδη από το έτος 1983. Τέλος να επισημάνουμε εισαγωγικά ότι το πρώτο ζήτημα που απασχόλησε τις νομοπαρασκευαστικές επιτροπές του ΚΠολΔ ήταν εάν έπρεπε να ενοποιηθούν οι ειδικές διαδικασίες στο σύνολό τους με την τακτική διαδικασία ή εάν ήταν σκόπιμο να διατηρήσουν την αυτοτέλειά τους. Η επιτυχημένη στη δικαστηριακή πρακτική ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών θα μπορούσε να είναι το πρότυπο μιας ενιαίας διαδικασίας ώστε να επιτευχθεί η σύγκλιση της τακτικής προς τις ειδικές διαδικασίες. Τρία ήταν ωστόσο τα βασικά εμπόδια μιας τέτοιας απόπειρας. Κατά πρώτο διότι σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση του νόμου «η μία και μόνη διαδικασία θα προϋπέθετε και κατανομή μεταξύ ειρηνοδικείων και πρωτοδικείων μονομελούς και πολυμελούς συνθέσεως και κατανομή με βάση αμιγώς ποσοτικά κριτήρια. Και η πολιτική δικαιοδοσία δεν φαίνεται έτοιμη για μια τέτοια κατανομή, ούτε για την κατάργηση των δικαστηρίων πολυμελούς συνθέσεως». Κατά δεύτερον η αλλαγή της φιλοσοφίας του νέου ΚΠολΔ στην τακτική διαδικασία, που εισάγει σημαντική κάμψη στις αρχές της προφορικότητας και της αμεσότητας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην γραπτή συγκέντρωση των ισχυρισμών των διαδίκων και απομακρύνει περισσότερο τα δύο είδη διαδικασιών. Και τέλος η ανάγκη διατήρησης ορισμένων διατάξεων των ειδικών διαδικασιών (πχ δωσιδικία διατροφής στην κατοικία του ενάγοντος, δικαίωμα παράστασης έγγαμου ανηλίκου στις γαμικές διαφορές) που θα έπρεπε να ενταχθούν σε διάφορα μέρη της τακτικής διαδικασίας, δημιουργώντας έτσι περισσότερες δυσχέρειες. Στη συνέχεια θα προσπαθήσω να εντοπίσω και να αναφερθώ συνοπτικά στις σημαντικότερες καινοτομίες που εισάγει ο ν. 4334/2015 στο πεδίο των ειδικών διαδικασιών, με την αυτονόητη υπόμνηση ότι λύσεις και απαντήσεις στους προβληματισμούς όλων για την νέα εφαρμοζόμενη δικονομία δεν μπορεί παρά να δώσει στην πράξη η νομολογία των δικαστηρίων και η νομική επιστήμη εντοπίζοντας με το πέρασμα του χρόνου τυχόν ατέλειες και δυσλειτουργίες.

Γενικές διατάξεις (591).

Το άρθρο 591 θα μπορούσε να χαρακτηριστεί η σπονδυλική στήλη όλων των ειδικών διαδικασιών. Η προθεσμία κλήτευσης των διαδίκων παραμένει 30 ημέρες πριν από την συζήτηση (ή 60 για τους κατοίκους της αλλοδαπής ή για τους αγνώστου διαμονής). Διαφοροποιείται δηλαδή πλήρως από το νέο σύστημα στην τακτική διαδικασία που οι προθεσμίες υπολογίζονται από την κατάθεση της αγωγής. Προβλήματα μπορούν να δημιουργηθούν στην περίπτωση που δεν έχει επιλεγεί εξ αρχής η σωστή διαδικασία. Έτσι στην παράγραφο 6 ορίζεται ότι «αν η υπόθεση δεν υπάγεται στην διαδικασία κατά την οποία έχει εισαχθεί, το δικαστήριο αποφαίνεται γ’ αυτό αυτεπαγγέλτως και διατάζει την εκδίκαση της υπόθεσης κατά την διαδικασία σύμφωνα με την οποία δικάζεται». Το πεδίο εφαρμογής αυτής της διάταξης θα είναι πλέον περιορισμένο, αφού οι προθεσμίες επίδοσης της αγωγής και κατάθεσης των προτάσεων και αντικρούσεων είναι εντελώς διαφορετικές στις δύο διαδικασίες. Απομένει έτσι η περίπτωση εφαρμογής της παρ. 6 μόνο μεταξύ των δύο ειδικών διαδικασιών.
Στην περίπτωση (δ) ορίζεται ότι τα μέσα επίθεσης και άμυνας προτείνονται συνοπτικά και προφορικά και καταχωρίζονται στα πρακτικά, αλλιώς είναι απαράδεκτα. Ο γερμανικής προέλευσης όρος «μέσα επίθεσης και άμυνας» αντικατέστησε τον ισχύοντα σήμερα όρο «αυτοτελείς ισχυρισμοί». Είναι ζητούμενο εάν η νέα διάταξη είναι διευρυμένη και περιλαμβάνει ακόμα και την άρνηση της αγωγής (όπως υποστηρίζει μέρος της θεωρίας) ή εάν είναι ταυτόσημη με την προηγούμενη (κατά την άποψη της μέχρι σήμερα νομολογίας). Αντίθετα λόγω της άσκησης πλέον της ανταγωγής με αυτοτελές δικόγραφο και εντός ορισμένης προθεσμίας από την συζήτηση της υπόθεσης, θα πρέπει να γίνει δεκτό ότι δεν απαιτείται προφορική ανάπτυξη του περιεχομένου της στο ακροατήριο, αφού ο ενάγων – αντεναγόμενος έχει λάβει ήδη γνώση του περιεχομένου της.
Οι προτάσεις εξακολουθούν να κατατίθενται στο ακροατήριο κατά τη συζήτηση και η προσθήκη στις προτάσεις τη δωδέκατη ώρα της τρίτης εργάσιμης ημέρας από τη συζήτηση, παρά την εκπεφρασμένη αντίθεση του νομικού κόσμου κατά τη διαβούλευση του νομοσχεδίου και τις σκέψεις που διατυπώθηκαν για προκατάθεση προτάσεων 2 ή 3 ημέρες πριν την συζήτηση. Καινοτομία αποτελούν οι περιπτώσεις (β) και (ζ) που ορίζουν ότι η παρέμβαση, η προσεπίκληση και η ανακοίνωση ασκούνται με ποινή απαραδέκτου με ιδιαίτερο δικόγραφο που επιδίδεται τουλάχιστον 10 ημέρες πριν από τη συζήτηση, ενώ η παρέμβαση μετά από προσεπίκληση ή ανακοίνωση τουλάχιστον 5 ημέρες πριν από τη συζήτηση. Αντίστοιχα και η ανταγωγή, η αντέφεση και οι πρόσθετοι λόγοι έφεσης που επιδίδονται 8 ημέρες πριν την συζήτηση. Διασφαλίζεται έτσι η τήρηση της προδικασίας και η αποφυγή αιφνιδιασμού των διαδίκων, ενώ ενημερώνεται εγκαίρως και ο δικαστής για τις κρινόμενες απ αυτόν υποθέσεις.
Στην παράγραφο 4 προβλέπεται η δυνατότητα του Δικαστηρίου να διατάσσει αυτοψία ή πραγματογνωμοσύνη με προφορική του ανακοίνωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά. Όπως σωστά επισημάνθηκε στην κοινή Ολομέλεια του Εφετείου και Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης στις 2-5-2014, πρόκειται για διάταξη κενή περιεχομένου, αφού οι προτάσεις κατατίθενται επί της έδρας και δεν μπορεί να υπάρχει πλήρης γνώση του περιεχομένου της δικογραφίας από τον δικαστή την ημέρα συζήτησης της υπόθεσης. Ίδια πρόβλεψη υπάρχει και στις σήμερα ισχύουσες διατάξεις των άρθρων 650 παρ. 2-3 και 671 παρ. 2-3, χωρίς ωστόσο θετική ανταπόκριση από τη νομολογία.
Όσον αφορά το ζήτημα της ερημοδικίας των διαδίκων, ισχύουν κατ’ αρχήν οι γενικές διατάξεις των άρθρων 271 και 272 ΚΠολΔ, σύμφωνα με το άρθρο 591 παρ. 1. Εξαίρεση προβλέπεται μόνο για τις οικογενειακές διαφορές στο σύνολό τους (595) και από τις περιουσιακές διαφορές μόνο για τις εργατικές (621 παρ. 2β), όπου η διαδικασία προχωρεί σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι. Η διαφοροποίηση αυτή από τις λοιπές ειδικές διαδικασίες δεν εξηγείται στην αιτιολογική έκθεση του νόμου.
Αναφορικά με τις ένορκες βεβαιώσεις και δεδομένου ότι δεν υπάρχει ειδική ρύθμιση του θέματος, θα ισχύει και στις ειδικές διαδικασίες η γενική διάταξη του άρθρου 422 παρ. 1 η οποία προβλέπει κλήτευση προ 2 εργάσιμων ημερών. Έτσι λύνεται και το ζήτημα που είχε δημιουργηθεί αναφορικά με τη λήψη ένορκης βεβαίωσης για αντίκρουση ισχυρισμών που προτάθηκαν στο ακροατήριο (591 παρ. 1 στ’) και δύνεται ικανός χρόνος τήρησης της προθεσμίας κλήτευσης.

Οικογενειακές διαφορές.

Το άρθρο 592 καθορίζει τις υπαγόμενες διαφορές στην ειδική διαδικασία των οικογενειακών διαφορών. Διακρίνονται στις γαμικές διαφορές, στις διαφορές από τις σχέσεις γονέων- τέκνων και στις λοιπές οικογενειακές διαφορές. Στην κατηγορία των γαμικών διαφορών υπάγονται πλέον και οι διαφορές από την ελεύθερη συμβίωση, λόγω της λειτουργικής προσέγγισης του θεσμού αυτού με τον γάμο. Στις διαφορές από τις σχέσεις γονέων- τέκνων παρατηρεί κανείς σε σχέση με το ισχύον άρθρο (614 παρ. 1δ) ότι έχει παραληφθεί η αναγνώριση της πατρότητας τέκνου που γεννήθηκε χωρίς γάμο των γονέων του και τούτο διότι η περίπτωση αυτή πλέον εμπίπτει στην περίπτωση 592 παρ. 2γ’ δηλαδή στην αναγνώριση ότι υπάρχει ή δεν υπάρχει σχέση γονέα και τέκνου. Τέλος στις λοιπές οικογενειακές διαφορές ενσωματώθηκαν οι διαφορές που αφορούν διατροφή και επιμέλεια τέκνων (ισχύον άρθρο 681Β) και προστέθηκε στο 592 παρ. 3δ’ και η «κάθε άλλη περιουσιακού δικαίου διαφορά που απορρέει από τη σχέση των συζύγων, ή των γονέων και τέκνων».
Αναφορικά με την ικανότητα δικαστικής παράστασης των ανηλίκων που συνάπτουν γάμο και των προσώπων υπό επικουρική δικαστική συμπαράσταση το νέο άρθρο 594 περιλαμβάνει εκτός από την ικανότητα των προσώπων αυτών να παρίστανται αυτοπροσώπως σε γαμικές διαφορές και την ικανότητά τους να παρίστανται πλέον σε όλες τις λοιπές οικογενειακές διαφορές. Τούτο είναι εύλογο καθώς δεν υπήρχε κανένας λόγος ένας έγγαμος ανήλικος να μπορεί να ασκήσει αγωγή διαζυγίου αλλά να μην μπορεί να ασκήσει μόνος του αγωγή διατροφής.
Στο άρθρο 595 που ρυθμίζει τις συνέπειες της ερημοδικίας αναφερθήκαμε παραπάνω. Σημειώνεται εδώ η διαφοροποίηση από το ισχύον σήμερα καθεστώς. Στις διαφορές που αφορούν διατροφή και επιμέλεια τέκνων το άρθρο 681Β παραπέμπει στο άρθρο 672 που ορίζει ότι αν δεν εμφανιστεί κάποιος διάδικος η διαδικασία προχωρεί σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι. Αντίθετα στις γαμικές διαφορές το ισχύον άρθρο 603 ορίζει ότι «αν ερημοδικεί ο εναγόμενος ή ο εφεσίβλητος, το δικαστήριο εκδικάζει την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες», ενώ δεν προβλέπει τίποτα για την ερημοδικία του ενάγοντος, οπότε στην περίπτωση αυτή ίσχυαν οι γενικές διατάξεις του άρθρου 272 και η αγωγή απορρίπτονταν. Με τη νέα διάταξη του 595 καλύπτονται πλέον όλες οι οικογενειακές διαφορές και συνεπώς σε αγωγή διαζυγίου πλέον η ερημοδικία του ενάγοντος δεν θα έχει ως συνέπεια την απόρριψη της αγωγής και άρα την διατήρηση του γάμου –όπως ενδεχομένως να επιδιώκει ο ενάγων- αλλά ενδεχομένως και την αποδοχή της αγωγής με συνέπεια τη λύση του γάμου.
Στο άρθρο 606 που αφορά τις εξουσίες του θετού τέκνου στις δίκες υιοθεσίας ενσωματώνεται η ισχύουσα διάταξη του άρθρου 614 παρ. 4 με την διαφορά ότι το θετό τέκνο πρέπει να έχει συμπληρώσει πλέον το 16ο έτος της ηλικίας του και όχι το 12ο, ενώ έχει διευρυνθεί και το ρυθμιστικό του πεδίο ώστε να καλύπτει όλες τις περιπτώσεις υιοθεσίας, δηλαδή και την αναγνώριση της ύπαρξης ή ανυπαρξίας ή ακυρότητας και όχι μόνο την λύση της υιοθεσίας, δεδομένου ότι δεν υπήρχε λόγος διαφοροποίησης.
Διαφοροποίηση έχουμε και στο άρθρο 611 που προβλέπει πρόσθετη υποχρεωτική προσπάθεια συμβιβαστικής επίλυσης της διαφοράς. Το δικαστήριο πλέον προσπαθεί να επιλύσει την υπόθεση συμβιβαστικά αφού ακούσει τους παρόντες διαδίκους και όχι όλους τους διαδίκους όπως προβλέπει το ισχύον άρθρο 681Γ. Έχει επίσης απαλειφθεί πλέον η υποχρεωτική προδικασία του άρθρου 681Γ παρ. 2 που περιελάμβανε έρευνα από όργανα της αρμόδιας κοινωνικής υπηρεσίας των συνθηκών διαβίωσης του ανηλίκου, μια διάταξη που ήταν απόλυτα ορθή αλλά περιέπεσε σε αχρησία, λόγω κρατικής ανεπάρκειας να ανταποκριθεί σε αυτονόητες υποχρεώσεις.
Τέλος νέα διάταξη αποτελεί το άρθρο 613 με το οποίο καθιερώνεται αυτεπάγγελτη υποχρέωση του δικαστηρίου σε υποθέσεις ανάθεσης επιμέλειας τέκνου σε γονέα, να περιλάβει καταψηφιστική διάταξη παράδοσης του τέκνου στον δικαιούχο γονέα, η δε απόφαση εκτελείται σύμφωνα με το άρθρο 950, που απειλεί πλέον χρηματική ποινή έως 100.000 ευρώ.

Περιουσιακές διαφορές.

Στο νέο άρθρο 614 προσδιορίζονται οι υποθέσεις που υπάγονται στην ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών. Ο νομοθέτης έκρινε ότι θα πρέπει να έχει κανείς συνολική εποπτεία για την κατάταξη των υπαγομένων διαφορών που θα έπρεπε να περιγραφούν με πληρότητα για την αποφυγή αμφισβητήσεων και κατέληξε σε μια διάταξη εξαιρετικά σχοινοτενή.
Διαφορές παρατηρεί κανείς σε σχέση με το υφιστάμενο καθεστώς ιδίως στις περιγραφόμενες εργατικές διαφορές (παρ. 3). Εδώ διαπιστώνουμε ότι απαλείφεται η περίπτωση του άρθρου 663 αρ. 6 για τις διαφορές μεταξύ ιδιωτών από την παραβίαση της αρχής ίσων ευκαιριών και της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών, προφανώς διότι οι διαφορές αυτές εμπίπτουν πλέον στη γενική κατηγορία των εργατικών διαφορών και δεν χρειάζονται ιδιαίτερη εξειδίκευση. Προστέθηκαν επίσης εδώ «οι παρεμπίπτουσες αγωγές κατά δικονομικών εγγυητών». Τέτοια αγωγή είναι η παρεμπίπτουσα αγωγή του εργοδότη κατά του ασφαλιστή σε περίπτωση εργατικού ατυχήματος. Μέχρι σήμερα σύμφωνα με το άρθρο 246 ΚΠολΔ δεν ήταν δυνατή η συνεκδίκαση αγωγής από εργατικό ατύχημα κατά του εργοδότη και της πιο πάνω παρεμπίπτουσας αγωγής, διότι υπάγονταν σε διαφορετική διαδικασία. Η συγκεκριμένη λύση λειτουργούσε στην πράξη εις βάρος της αρχής της οικονομίας της δίκης ενώ υπήρχε και ο κίνδυνος έκδοσης αντιφατικών αποφάσεων. Προστέθηκε τέλος και η περίπτωση των αγωγών κατά ομοδίκων σε αγωγές μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων. Έτσι υπό το ισχύον δίκαιο δεν θεμελιώνονταν απλή ομοδικία και διατάσσονταν ο χωρισμός επί αγωγής αποζημίωσης την οποία ασκούσε ο εργαζόμενος κατά του εργοδότη του και κατά τρίτου (εκδοτικού οίκου), και την οποία θεμελίωνε ως προς τον πρώτο στην σύμβαση εργασίας και ως προς τον δεύτερο στην παραβίαση διατάξεων της νομοθεσίας περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Με τη νέα ρύθμιση δεν θα υφίσταται πλέον εμπόδιο στη θεμελίωση απλής ομοδικίας στις περιπτώσεις αυτές.
Στις διαφορές που αφορούν προσβολές από δημοσιεύματα ή ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές προστίθενται με το άρθρο 614 αρ. 7 και οι διαφορές που αφορούν σε περιουσιακή ζημία ή ηθική βλάβη προκληθείσα μέσω διαδικτύου.
Στις μισθωτικές διαφορές απαλείφθηκε το παλαιό 651 εδ. β’ που προέβλεπε ότι οι αποφάσεις για απόδοση ή παράδοση της χρήσης μισθίου δεν αποτελούν δεδικασμένο ως προς τα ζητήματα που κρίθηκαν παρεμπιπτόντως και συνεπώς ισχύει πλέον για τα παρεμπίπτοντα και αυτών των αποφάσεων το άρθρο 331 όπως και για όλες τις αποφάσεις.
Θα παρατηρήσει κανείς ότι δεν υπάρχουν πλέον ειδικές διατάξεις για ζημίες από αυτοκίνητα, για διαφορές από δημοσιεύματα και τηλεοπτικές εκπομπές και τούτο διότι καλύπτονται από τις γενικές διατάξεις του άρθρου 591.
Κατά βάση αρμόδιο δικαστήριο που επιλαμβάνεται των υποθέσεων των ειδικών διαδικασιών είναι το Μονομελές Πρωτοδικείο κατά τα άρθρα 16 και 17. Ωστόσο ορισμένες διαφορές (πχ διαφορές από δημοσιεύματα και ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές) παραμένουν στην αρμοδιότητα του Πολυμελούς Πρωτοδικείου. Τέλος, η ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών έχει επεκταθεί σε δύο τομείς που ίσχυε μέχρι σήμερα η τακτική διαδικασία. Αυτοί είναι η ανακοπή κατά διαταγής πληρωμής (632 παρ. 2β) και οι δίκες περί την εκτέλεση (937 παρ. 3).

Διαταγές

Οι διαταγές πληρωμής και οι διαταγές απόδοσης της χρήσης μισθίου έχουν ενσωματωθεί ως αυτοτελές κεφάλαιο των ειδικών διαδικασιών.
Αναφορικά με τις διαταγές πληρωμής: Στο άρθρο 623 προστίθεται η φράση «εφόσον πρόκειται για ιδιωτικού δικαίου διαφορά». Λύνεται πλέον νομοθετικά η νομολογιακή αμφισβήτηση που για καιρό υπήρχε ως προς την δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστών να εκδίδουν διαταγές πληρωμής για διαφορές με υποκείμενη αιτία δημοσίου δικαίου διαφορά, η οποία προέκυψε με τη σειρά της από την έλλειψη αντίστοιχης πρόβλεψης για την έκδοση διαταγής πληρωμής από τους δικαστές των διοικητικών δικαστηρίων. Σκοπός της ρητής αναφοράς σε ιδιωτικού δικαίου διαφορές είναι να επιλύσει τη σχετική διχογνωμία και να επιτρέψει την έκδοση διαταγής πληρωμής μόνο για όσες ιδιωτικές διαφορές η ανακοπή κατά της διαταγής πληρωμής υπάγεται στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων. Επίσης επιτρέπεται η έκδοση διαταγής πληρωμής και με βάση απόφαση ασφαλιστικών μέτρων η οποία εκδόθηκε μετά από ομολογία ή αποδοχή της αίτησης από τον οφειλέτη, πχ στις συναινετικές προσημειώσεις. Στη προσθήκη αυτή του νόμου διατυπώθηκαν σοβαρές επιφυλάξεις, ιδιαίτερα διότι η συγκεκριμένη διάταξη ενέχει αξιολογική αντίφαση προς την πάγια νομολογιακή θέση ότι για να εκδοθεί διαταγή πληρωμής βάσει δικαστικής απόφασης, αυτή πρέπει να περικλείει τελεσίδικη διάγνωση για την ύπαρξη της απαιτήσεως.
Τροποποιείται η δεύτερη παράγραφος του άρθρου 624 αναφορικά με τις αρνητικές προϋποθέσεις για την έκδοση διαταγής πληρωμής. Έτσι κατά πρώτον επιτρέπεται πλέον η έκδοση διαταγής πληρωμής και κατά προσώπων που κατοικούν ή διαμένουν στην αλλοδαπή και κατά δεύτερον για πρόσωπα άγνωστης διαμονής είναι επίσης επιτρεπτή η έκδοση διαταγής πληρωμής εφόσον έχουν νόμιμα διορισμένο αντίκλητο στην Ελλάδα.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η τροποποίηση του άρθρου 631. Η ισχύουσα σήμερα διάταξη ορίζει ότι «η διαταγή πληρωμής αποτελεί τίτλο εκτελεστό». Το νέο άρθρο προσθέτει και ένα δεύτερο εδάφιο: «Κατ’ εξαίρεση αναστέλλεται η εκτελεστότητα της διαταγής πληρωμής που εκδόθηκε κατά προσώπου με άγνωστη διαμονή ή με διαμονή ή έδρα στο εξωτερικό, όσο διαρκεί η προθεσμία για την άσκηση ανακοπής σύμφωνα με το άρθρο 632, επιτρέπεται όμως να ληφθούν ασφαλιστικά μέτρα σύμφωνα με το άρθρο 724». Ποιοι λόγοι επέβαλαν την προσθήκη αυτής της διάταξης και τι προβλήματα δημιουργούνται; Η ισχύουσα μέχρι σήμερα διάταξη θεωρούνταν εκτεθειμένη στη μορφή της ασυμβατότητάς της με το δικαίωμα ακροάσεως του οφειλέτη (ως εγγενές στοιχείο της δίκαιης δίκης κατ’ άρθρο 6 ΕΣΔΑ και 20 Σ) στο μέτρο που προβλέπει την άμεση έναρξη της εκτελεστότητας πριν παρασχεθεί δυνατότητα ακροάσεως στον οφειλέτη με την επίδοση της διαταγής προς αυτόν και την άπρακτη πάροδο της προθεσμίας ανακοπής. Για το λόγο αυτό εξάλλου η άμεση εκτελεστότητα της ελληνικής διαταγής πληρωμής δεν μπορούσε να αναπτυχθεί σε άλλα κράτη μέλη πριν την εξάντληση της προθεσμίας ανακοπής εναντίον της, ενόψει και των διατάξεων των άρθρων 32 και 34 αρ. 2 Κανονισμού 44/2001 και ήδη άρθρων 39 και 45 παρ. 1β Κανονισμού 1215/2012. Αλλά και στην Ευρωπαϊκή Διαταγή πληρωμής (Κανονισμός 1896/2006) που αποτελεί θεσμό με άμεση ισχύ και στην Ελλάδα, η αναιτιολόγητη και μονολεκτική δήλωση αντιρρήσεως του καθού κατά της μη εκτελεστής ευρωπαϊκής διαταγής, ματαιώνει την έναρξη της εκτελεστότητάς της και μεταφέρει την υπόθεση στην κατ’ αντιδικία διαδικασία. Ο νομοθέτης λοιπόν αντί να γενικεύσει το ανασταλτικό αποτέλεσμα της προθεσμίας και της άσκησης ανακοπής, εισάγει μια αδικαιολόγητη διάκριση ως προς τις προϋποθέσεις έναρξης της εκτελεστότητας με βάση τον τόπο κατοικίας του καθού.
Με το νέο άρθρο 632 παρ. 1 η ανακοπή κατά της διαταγής πληρωμής επανέρχεται στην αρμοδιότητα του καθ’ ύλην αρμόδιου δικαστηρίου (άρα και του Πολυμελούς Πρωτοδικείου) και όχι του δικαστηρίου που την εξέδωσε (όπως ίσχυε από την εφαρμογή του ν. 4055/2012 και εντεύθεν). Ο ν. 4055/2012 εκτίμησε ότι στο βωμό της επιτάχυνσης της δίκης της ανακοπής και της ελάφρυνσης του φόρτου των πολυμελών δικαστηρίων, η εφαρμογή των γενικών κανόνων της καθ’ ύλην αρμοδιότητας καίτοι θεμελιώδης εγγύηση ορθοκρισίας, θα μπορούσε να απεμποληθεί. Η κριτική που ασκήθηκε σ’ αυτή τη λογική ήταν έντονη και ο νομοθέτης επανήλθε στο προηγούμενο καθεστώς. Θα πρέπει ωστόσο να γίνει η υπενθύμιση ότι για τις διαταγές πληρωμής που εκδόθηκαν με βάση πιστωτικό τίτλο αρμόδιο είναι πλέον μόνο το μονομελές για ποσά άνω των 20.000 ευρώ σύμφωνα με το άρθρο 622Β.
Η ανακοπή εκδικάζεται πλέον μόνο με την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών (άρθρο 632 παρ 2). Για τις συνέπειες της ερημοδικίας το άρθρο 632 παρ. 7 επαναλαμβάνει ουσιαστικά την εφαρμογή των γενικών διατάξεων για την ερημοδικία (271 και 272) και ως εκ τούτου είναι μια ρύθμιση περιττή. Καταργεί πάντως την ατυχή ρύθμιση του ν. 4055/2012 (632 παρ. 1 σε συνδ με 643 και 649) βάσει της οποίας είχε εισαχθεί το σύστημα της μονομερούς συζήτησης ερήμην του ανακόπτοντος. Η προθεσμία ανακοπής είναι πάλι 15 εργάσιμες ημέρες, αλλά για πρόσωπα που έχουν διαμονή ή έδρα στο εξωτερικό ή είναι άγνωστη η προθεσμία είναι 30 εργάσιμων ημερών (632 παρ. 2). Τέλος ρητά προβλέπεται η δυνατότητα ένωσης στην ανακοπή κατά διαταγής πληρωμής και ανακοπής κατά της εκτελέσεως (632 παρ. 6) εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 218.
Πηγές 
– Αιτιολογική έκθεση του ν. 4334/2015
– Γρηγόριος Τιμαγένης, Διαφορές από την οικογένεια, τον γάμο και την ελεύθερη συμβίωση, ΕΠολΔ 2014, 215 επ
– Γρηγόριος Τιμαγένης, Εισήγηση στην Εταιρεία Δικαστικών Μελετών στις 1-10-2015
– Κυριάκος Οικονόμου, Εισήγηση στην Εταιρεία Δικαστικών Μελετών στις 1-10-2015
– Δημήτριος Μπαμπινιώτης, Η ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών κατά το νέο Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, ΕΠολΔ 2014, 222 επ
– Ευαγγελία Ποδηματά, Παρατηρήσεις επί των νέων άρθρων 623 έως 646 (Διαταγές) του Σχεδίου ΚΠολΔ 2014, ΕΠολΔ 2014, 230 επ.
– Διοικητική ΟλΑΠ 11/2014
– Διοικητική ΟλΠρΑθ 3/2014 της 30-4-2014
– Κοινή Ολομέλεια Εφετείου και Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης στις 2-5-2014.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...