Τρίτη, 23 Αυγούστου 2016

Τηλεοπτική σάτιρα, όρια.

Τηλεοπτικοί σταθμοί. Νομίμως κρίθηκε ότι προσεβλήθη η προσωπικότητα της ηθοποιού και επιβλήθηκε στην αιτούσα η διοικητική κύρωση της συστάσεως όπως κατά τις σατιρικές εκπομπές σέβεται την προσωπικότητα, την τιμή, την υπόληψη, τον ιδιωτικό και οικογενειακό βίο, την επαγγελματική, κοινωνική ή άλλη συναφή δραστηριότητα κάθε προσώπου. Δεν αποτελούσε προϋπόθεση επιβολής της κύρωσης η προηγούμενη υποβολή αιτήσεως επανορθώσεως. Η προσβαλλομένη απόφαση αναφέρει τις παραβιασθείσες και τις εφαρμοσθείσες εν προκειμένω διατάξεις. Απορρίπτεται η αίτηση ακύρωσης. (Σημείωμα Χ.Τσίγκου ΔΙΜΕΕ 2015,133).
                           
                                    ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ, ΤΜΗΜΑ Δ΄,  2838/ 2014

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 12 Μαρτίου 2013, με την εξής σύνθεση: Σωτ. Ρίζος, Αντιπρόεδρος, Πρόεδρος του Δ` Τμήματος, Γ. Παπαγεωργίου, Ευθ. Αντωνόπουλος, Σύμβουλοι, Μ. Αθανασοπούλου, Ι. Παπαγιάννης, Πάρεδροι. Γραμματέας η Μ. Παπαδοπούλου, Γραμματέας του Δ` Τμήματος.

3. Επειδή, η ελευθερία του λόγου και της εκφράσεως και η ελευθερία της τέχνης, που κατοχυρώνονται, αντιστοίχως, από τα άρθρα 14 παρ. 1 και 16 παρ. 1 του Συντάγματος, υπόκεινται, προκειμένου για προϊόντα λόγου και τέχνης που μεταδίδονται ή προβάλλονται από το ραδιόφωνο ή την τηλεόραση, στο ειδικό καθεστώς και στους περιορισμούς που επιβάλλονται σχετικώς από την ειδικώτερη ως προς τα συγκεκριμένα ως άνω προϊόντα λόγου και τέχνης, διάταξη του άρθρου 15 παρ. 2 του Συντάγματος. Ειδικώτερα, τα προϊόντα λόγου και τέχνης, που μεταδίδονται ή προβάλλονται με ραδιοφωνικές ή τηλεοπτικές εκπομπές, πρέπει να έχουν την υψηλότερη κατά το δυνατόν ποιοτική στάθμη, ώστε να συντελούν στην πολιτιστική ανάπτυξη, και όχι υποβάθμιση, της Χώρας και να σέβονται, μεταξύ άλλων, την πρωταρχική αξία που κατοχυρώνει η συνταγματική τάξη (άρθρο 2 παρ. 1 του Συντάγματος), ήτοι την αξία του ανθρώπου (πρβλ. Σ.Ε. 3490/2006 επταμ.).
4. Επειδή, εξ άλλου, στην παρ. 1 του άρθρου 3 του ν. 2328/1995 (Α`159) ορίζονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: «α) ... β) Οι κάθε είδους εκπομπές (συμπεριλαμβανομένων και των διαφημίσεων), που μεταδίδουν οι ραδιοφωνικοί και τηλεοπτικοί σταθμοί πρέπει να σέβονται την προσωπικότητα, την τιμή, την υπόληψη, τον ιδιωτικό και οικογενειακό βίο, την επαγγελματική, κοινωνική, επιστημονική, καλλιτεχνική, πολιτική ή άλλη συναφή δραστηριότητα κάθε προσώπου, η εικόνα του οποίου εμφανίζεται στην οθόνη ή το όνομα του οποίου ή στοιχεία επαρκή για τον προσδιορισμό του οποίου μεταδίδεται ...». Περαιτέρω, το άρθρο 4 παρ. 1 του ν. 2863/2000 (Α` 262) ορίζει ότι το Ε.Σ.Ρ., μεταξύ άλλων, «ελέγχει την τήρηση των όρων και των προϋποθέσεων, καθώς και των εν γένει κανόνων και αρχών, που προβλέπονται στην εκάστοτε ισχύουσα ραδιοτηλεοπτική νομοθεσία για τη νόμιμη, διαφανή και ποιοτική λειτουργία των δημοσίων και ιδιωτικών φορέων οι οποίοι δραστηριοποιούνται στον τομέα παροχής ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών υπηρεσιών» (εδ. β`) και επιβάλλει τις κατά το άρθρο 4 παρ. 1 του ν. 2328/1995 διοικητικές κυρώσεις (εδ. στ`), μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται, υπό στοιχ. αα`, η «σύσταση για συμμόρφωση σε συγκεκριμένη διάταξη της νομοθεσίας με προειδοποίηση επιβολής λοιπών κυρώσεων». Εξ άλλου, στο άρθρο 2 παρ. 1 του Κανονισμού υπ’ αριθμ. 2/1991 του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεοράσεως «περί ραδιοτηλεοπτικών προγραμμάτων» (Β`421) ορίζονται τα εξής: «Οι ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές πρέπει να διασφαλίζουν την ποιοτική στάθμη που επιβάλλει η κοινωνική αποστολή της ραδιοτηλεοράσεως και η πολιτιστική ανάπτυξη της χώρας ...», ενώ ο Κώδικας Δεοντολογίας που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του π.δ. 77/2003 (Α`75) ορίζει, στο άρθρο 9 παρ. 2, τα εξής: «Τα πρόσωπα που συμμετέχουν ή αναφέρονται στις εκπομπές πρέπει να απολαμβάνουν δίκαιης, ορθής και αξιοπρεπούς συμπεριφοράς. Ειδικότερα δεν επιτρέπεται η προσβολή της προσωπικότητας, της τιμής και της αξιοπρέπειάς τους. Πρέπει επίσης να γίνονται σεβαστά η ιδιωτική και οικογενειακή τους ζωή, η επαγγελματική τους δραστηριότητα και το δικαίωμα έκφρασής τους. Η άσκηση κριτικής δεν είναι ασυμβίβαστη με το σεβασμό των δικαιωμάτων των εμφανιζομένων ή αναφερομένων προσώπων».
5. Επειδή, εν προκειμένω, από τα στοιχεία του φακέλλου προκύπτει ότι γνωστή ηθοποιός («...») και ο σύζυγός της υπέβαλαν στο Ε.Σ.Ρ. την 9999/7.10.2008 καταγγελία σχετικά με την παρουσίαση και τον σχολιασμό του γάμου τους (που έλαβε χώρα στις 30.9.2008), με προσβλητικές και απαξιωτικές αναφορές για το πρόσωπο της εν λόγω ηθοποιού, στην εκπομπή «...» του τηλεοπτικού σταθμού .... της ιδίας ημέρας. Εν όψει της καταγγελίας αυτής, το Ε.Σ.Ρ. επελήφθη της ανωτέρω εκπομπής της 30.9.2008 και 14.10.2008 και, κατόπιν ακροάσεως εκπροσώπων του εν λόγω τηλεοπτικού σταθμού και υποβολής σχετικού υπομνήματος της αιτούσης (ιδιοκτήτριας του τηλεοπτικού αυτού σταθμού), εξέδωσε –κατ’ επίκλησιν των άρθρων 15 παρ. 2 του Συντάγματος, 3 παρ. 1 του ν. 2328/1995, 9 παρ. 2 του ως άνω Κανονισμού Δεοντολογίας και 4 παρ. 1 του ν. 2863/20000- την προσβαλλομένη απόφαση, στην οποία, αφού παρατίθενται εκτενή αποσπάσματα των ανωτέρω εκπομπών, αναφέρονται τα εξής: «Η καταγγέλλουσα ηθοποιός συνήψε νόμιμο γάμο κατά την 30.9.2008 και κατά την αυτήν ημέρα ασχολήθηκε με αυτό το κοινωνικό γεγονός η επίμαχη εκπομπή. Βεβαίως πρόκειται περί σατιρικής εκπομπής και μέσα στο πλαίσιο του ύφους της αντιμετωπίζει με σατιρικό τρόπο διάφορα κοινωνικά γεγονότα. Όμως η σάτιρα δεν μπορεί να εξικνείται σε διασυρμό. Κατά τη διάρκεια αυτής της εκπομπής αναφέρθηκαν από τον τηλεπαρουσιαστή οι φράσεις ... (παρατίθενται υβριστικές εκφράσεις). Όμως, η εκπομπή ασχολήθηκε με την ηθοποιό και κατά την 14.10.2008, κατά την οποία προβλήθηκαν αποσπάσματα από την εκπομπή «...» του αυτού τηλεοπτικού σταθμού καθώς και από την κινηματογραφική ταινία με τον τίτλο «...» με αντικατάσταση των προσώπων των πρωταγωνιστών της ταινίας με τα πρόσωπα της ηθοποιού και του συζύγου της. Αναμφιβόλως έχει προσβληθεί η προσωπικότητα της ηθοποιού και σε κάθε περίπτωση κατά τις αναφορές στο πρόσωπό της η μεταχείριση δεν ήταν δικαία, ορθή και αξιοπρεπής. Ο ισχυρισμός ότι η σάτιρα δεν έχει περιορισμούς είναι αβάσιμος διότι κατά το άρθρο 15 παρ. 2 του Συντάγματος, όλες οι εκπομπές άνευ εξαιρέσεως πρέπει να έχουν την ποιοτική στάθμη που επιβάλλει ο σταθμός της αξίας του ανθρώπου». Για την εν λόγω εκτροπή, επιβλήθηκε στην αιτούσα εταιρεία η διοικητική κύρωση της συστάσεως «όπως κατά τις σατιρικές εκπομπές σέβεται την προσωπικότητα, την τιμή, την υπόληψη, τον ιδιωτικό και οικογενειακό βίο, την επαγγελματική, κοινωνική ή άλλη συναφή δραστηριότητα κάθε προσώπου το όνομα του οποίου προσδιορίζεται, ενώ εξάλλου τα πρόσωπα που αναφέρονται σε αυτές τις εκπομπές πρέπει να απολαμβάνουν δίκαιης, ορθής και αξιοπρεπούς συμπεριφοράς, με απειλή επιβολής αυστηροτέρων κυρώσεων».
6. Επειδή, με την κρινομένη αίτηση προβάλλεται ότι στις επίμαχες εκπομπές ο παρουσιαστής αναφέρθηκε με σκωπτική διάθεση στις υπερβολικές διαστάσεις δημοσιότητος και προβολής, από τα μέσα μαζικής ενημερώσεως, του γάμου της εν λόγω ηθοποιού, γεγονότος το οποίο, κατά την γνώμη τουλάχιστον του παρουσιαστού, έπρεπε να παραμείνει στην σφαίρα του ιδιωτικού βίου αυτής και του συζύγου της, δεν απετέλεσε δε αντικείμενο του καυστικού σχολιασμού του παρουσιαστού η απόφαση της ηθοποιού να προβεί σε γάμο, ενώ στόχος της σάτιρας δεν ήταν η εξύβριση ή δυσφήμηση αυτής, αλλά η άσκηση κριτικής στην ως άνω υπερβολική δημοσιότητα. Περαιτέρω, προβάλλεται ότι, παραβλέποντας τα ανωτέρω, η προσβαλλόμενη απόφαση, στηριζόμενη σε μεμονωμένες εκφράσεις του παρουσιαστού, επέβαλε στην αιτούσα την επίμαχη κύρωση, κατά παράβαση των συνταγματικών διατάξεων που κατοχυρώνουν την ελευθερία της εκφράσεως και του λόγου (άρθρο 14 παρ. 1) και την ελευθερία της τέχνης (άρθρο 16 παρ. 1) καθώς και των διατάξεων τις οποίες επικαλείται η προσβαλλομένη (άρθρα 15 παρ. 2 του Συντάγματος, 3 παρ. 1 του ν. 2328/1995, 9 παρ. 2 του ως άνω Κανονισμού Δεοντολογίας και 4 παρ. 1 του ν. 2863/2000).
7. Επειδή, από τα εκτενέστατα αποσπάσματα των επιμάχων εκπομπών, τα οποία παρατίθενται στην προσβαλλομένη απόφαση, σαφώς προκύπτει ότι ο «καυστικός», όπως δέχεται και η αιτούσα, «σχολιασμός» δεν αφορούσε, όπως προβάλλεται, στην υπερβολική δημοσιότητα και προβολή, από τα μέσα μαζικής ενημερώσεως, του γάμου της ανωτέρω ηθοποιού, αλλά σε αυτήν, καθ’ εαυτήν, την απόφασή της να προβεί σε γάμο, με αναφορές, μάλιστα, στην ηλικία της, αλλά και στην, κατά τον παρουσιαστή, επαγγελματική σκοπιμότητα την οποία αυτή επεδίωκε με την ως άνω απόφασή της, καθώς επίσης και με αμφισβήτηση ακόμη και της επαγγελματικής ιδιότητος και ικανότητος αυτής ως ηθοποιού («... μία ηθοποιός, ηθοποιό και πάλι δεν την λες, τέλος πάντων ...»). Εν όψει των ανωτέρω και των προπαρατεθεισών διατάξεων, νομίμως κρίθηκε με την προσβαλλομένη απόφαση ότι έχει προσβληθεί η προσωπικότητα της ως άνω ηθοποιού και ότι, εν πάση περιπτώσει, η μεταχείριση αυτής δεν ήταν δίκαιη, ορθή και αξιοπρεπής. Είναι, επομένως, απορριπτέος ως αβάσιμος ο περί του αντιθέτου προβαλλόμενος λόγος ακυρώσεως. Εξ άλλου, εν όψει των εκτεθέντων στην τρίτη σκέψη, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος και ο ειδικώτερος ισχυρισμός της αιτούσης ότι η τηλεοπτική σάτιρα, ως μορφή λόγου και τέχνης που προστατεύεται από τα άρθρα 14 παρ. 1 και 16 παρ. 1 του Συντάγματος, δεν είναι δεκτική περιορισμών.
8. Επειδή, εν όψει αφ’ ενός μεν της φύσεως της επίμαχης εκτροπής, η οποία, κατά τα εκτενώς περιγραφόμενα στην προσβαλλομένη απόφαση, συνίσταται στον διασυρμό της εν λόγω ηθοποιού και στην προσβολή της τιμής και της αξιοπρέπειάς της, αφ’ ετέρου δε του τρόπου της προσβολής του δικαιώματος της προσωπικότητος της ηθοποιού αυτής (χρήση απαξιωτικών φράσεων και φωτομοντάζ), δεν ήταν δυνατή εν προκειμένω η αποκατάσταση της προσβολής του ως άνω δικαιώματος με την διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 9 του π.δ. 100/2000 (Α?98) και, συνεπώς, η κατά το άρθρο αυτό προηγουμένη υποβολή από την θιγομένη ηθοποιό αιτήσεως επανορθώσεως της εν λόγω προσβολής δεν αποτελούσε προϋπόθεση επιβολής της επίδικης διοικητικής κυρώσεως, όπως ορίζεται στην παρ. 6 του άρθρου αυτού (βλ. Σ.Ε. 2013-14/2012, 620, 1927/2010 κ.ά.). Είναι, επομένως, απορριπτέος ως αβάσιμος ο περί του αντιθέτου προβαλλόμενος λόγος ακυρώσεως.
9. Επειδή, περαιτέρω προβάλλεται ότι η προσβαλλομένη απόφαση έχει εκδοθεί κατά παράβαση των ουσιωδών τύπων που προβλέπονται, για την επιβολή των κυρώσεων της παρ. 1 του άρθρου 4 του ν. 2328/1995, από το τελευταίο εδάφιο της παραγράφου αυτής (πλήρης και ειδική αιτιολογία επί του σώματος της πράξεως, προηγουμένη ακρόαση των ενδιαφερομένων), διότι η εν λόγω απόφαση δεν αναφέρει ούτε, πολλώ μάλλον, αντικρούει τους ισχυρισμούς που είχε προβάλει η αιτούσα κατά τη σχετική συζήτηση ενώπιον του Ε.Σ.Ρ. και με το υποβληθέν υπόμνημά της, ιδίως ως προς τήρηση εκ μέρους της των νομίμων υποχρεώσεών της και την μη παραβίαση της ραδιοτηλεοπτικής νομοθεσίας. Οι ανωτέρω, όμως, ισχυρισμοί, οι οποίοι, όπως αναφέρει και η αιτούσα, επαναλαμβάνονται -με ταυτόσημη, μάλιστα, διατύπωση- στην κρινομένη αίτηση, ήσαν, κατά τα εκτεθέντα στις προηγούμενες δύο σκέψεις, αβάσιμοι και, συνεπώς, η σιωπηρή απόρριψή τους από το Ε.Σ.Ρ. δεν συνιστά παράβαση της ως άνω διατάξεως του άρθρου 4 παρ. 1 του ν. 2328/1995. Όπως, άλλωστε, αναφέρεται και στην ίδια την προσβαλλομένη απόφαση, κατά την έκδοσή της ελήφθησαν υπ’ όψιν οι εξηγήσεις του εκπροσώπου του τηλεοπτικού σταθμού της αιτούσης (βλ. πρακτικό 39/25.11.2008 του Ε.Σ.Ρ.) και το σχετικώς υποβληθέν, από 1.12.2008, υπόμνημά της. Εν όψει τούτων, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος ο προβαλλόμενος ως άνω λόγος ακυρώσεως.
10. Επειδή, τέλος, ο λόγος ακυρώσεως, κατά τον οποίον η προσβαλλομένη απόφαση «δεν εξειδικεύει το συγκεκριμένο νομικό υπόβαθρο που, σε σύνδεση με συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά, συνηγορεί στην επιβολή προστίμου», είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι η προσβαλλομένη απόφαση εφ’ ενός μεν αναφέρει συγκεκριμένως τις παραβιασθείσες και τις εφαρμοσθείσες εν προκειμένω διατάξεις, αφ’ ετέρου δε αφορά σε επιβολή συστάσεως και όχι προστίμου.
11. Επειδή, κατόπιν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η κρινομένη αίτηση.

Δ ι ά τ α ύ τ α

Απορρίπτει την κρινομένη αίτηση,
Διατάσσει την κατάπτωση του παραβόλου, και
Επιβάλλει στην αιτούσα την δικαστική δαπάνη του Δημοσίου, η οποία ανέρχεται στο ποσόν των τετρακοσίων εξήντα (460) ευρώ.
Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 19 Απριλίου 2013

Δεν υπάρχουν σχόλια:

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...