Παρασκευή, 7 Ιουλίου 2017

Διοίκηση αλλοτρίων, διακρίσεις αυτής. Καταβολή διατροφής.

Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών 3/ 2016, ΕφΑΔ 2017.427.
Πρόεδρος: Κ. Ρήγας.

Περίληψη. Διοίκηση Αλλοτρίων. Έννοια - διακρίσεις. Γνήσια διοίκηση αλλότριας διατροφής. Μη συμμόρφωση σε προηγούμενη δικαστική απόφαση διατροφής ανηλίκων τέκνων. Ο γονέας, που καταβάλλει το σύνολο της διατροφής, εκπληρώνοντας και την υποχρέωση που βαρύνει τον άλλο γονέα, δικαιούται να αξιώσει από τον τελευταίο την απόδοση των δαπανών που αντιστοιχούν στη μη εκπληρωθείσα υποχρέωσή του, κατά τις διατάξεις από τη διοίκηση αλλοτρίων. Τεκμαίρεται η ύπαρξη πρόθεσης αναζήτησης των εν λόγω δαπανών, εφόσον διενεργήθηκαν σε εκπλήρωση υποχρέωσης που βαρύνει τρίτο. Στοιχεία της αγωγής. Άμυνα εναγομένου - κυρίου της υπόθεσης.

Διατάξεις: άρθρα 730, 736, 738, 1489 ΑΚ.

Η διοίκηση αλλοτρίων ρυθμίζεται από τις διατάξεις των άρθρων 730-739 ΑΚ ως εξωδικαιοπρακτική ενοχή, η οποία παράγεται αμέσως εκ του νόμου ανάμεσα στο διοικητή και τον κύριο της υποθέσεως και μάλιστα από μόνο το γεγονός ότι ο διοικητής διαχειρίζεται ξένη υπόθεση άνευ δικαιώματος ή σχετικής υποχρεώσεως. Στις προμνημονευθείσες ρυθμίσεις γίνεται διάκριση μεταξύ της γνήσιας και της μη γνήσιας διοικήσεως αλλότριων, ενώ η γνήσια διοίκηση αλλότριων διακρίνεται σε θεμιτή και αθέμιτη. Η έννοια της γνήσιας διοικήσεως αλλότριων προκύπτει εκ των διατάξεων του άρθρου 730 ΑΚ, κατά τις οποίες όποιος διοικεί χωρίς εντολή ξένη υπόθεση υποχρεούται να τη διεξάγει προς το συμφέρον του κυρίου και σύμφωνα με την πραγματική ή την εικαζόμενη θέληση αυτού, δίχως να λαμβάνεται υπόψη αντίθετη βούληση του τελευταίου για τη διοίκηση της υποθέσεώς του, αν αντιβαίνει στο νόμο ή στα χρηστά ήθη. Εφόσον ο διοικητής ανέλαβε τη διοίκηση της ξένης υποθέσεως προς το συμφέρον και σύμφωνα με την πραγματική ή την εικαζόμενη θέληση του κυρίου της, πρόκειται περί γνήσιας θεμιτής διοικήσεως αλλότριων και ο διοικητής έχει δυνάμει της ρυθμίσεως του άρθρου 736 ΑΚ το δικαίωμα να αξιώσει από τον κύριο τις δαπάνες της διοικήσεως και την ανόρθωση των ζημιών κατά τις διατάξεις για την εντολή, οι οποίες εφαρμόζονται αναλόγως. Πραγματική βούληση υφίσταται, όταν ο κύριος της υποθέσεως έχει εκφρασθεί περί της ανάγκης διενέργειας των πράξεων, ενώ εικαζόμενη δεν είναι εκείνη που μπορεί να εικάσει ο διοικητής, αλλά η βούληση που δύναται να θεωρηθεί υπό παρόμοιες περιστάσεις, αντικειμενικώς ερευνώμενες, ως τέτοια του κυρίου της υποθέσεως, διότι διαφορετικά πρόκειται για γνήσια αθέμιτη διοίκηση αλλότριων και ο διοικητής δικαιούται, σύμφωνα με τη ρύθμιση του άρθρου 737 ΑΚ, να απαιτήσει αποκλειστικά την απόδοση των δαπανών αυτού κατά τις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού διατάξεις. Πρόκειται αντιθέτως για μη γνήσια διοίκηση αλλότριων, όταν ο διοικητής διαχειρίζεται την ξένη υπόθεση σαν δική του, γνωρίζοντας ότι είναι ξένη, οπότε έχει, σύμφωνα με τη ρύθμιση του άρθρου 739 ΑΚ και με την επιφύλαξη της τυχόν ευθύνης του από αδικοπραξία, τις υποχρεώσεις εκ της διοικήσεως αλλότριων, ενώ δαπάνες έχει το δικαίωμα να αξιώσει μόνον κατά τις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού διατάξεις. Η διοικούμενη υπόθεση μπορεί να είναι εν μέρει του διοικητή και εν μέρει αλλότρια. Αντικειμενικώς λογίζεται αλλότρια η υπόθεση, όταν ανήκει, σύμφωνα με τις αντιλήψεις των συναλλαγών, στον κύκλο των συμφερόντων τρίτου προσώπου
Στοιχεία της αγωγής επί γνήσιας θεμιτής διοικήσεως αλλοτρίων συνιστούν επομένως τα εξής: 1) η αυθόρμητη ανάληψη της διοικήσεως αλλότριας υποθέσεως, χωρίς τη ρητή εντολή του κυρίου αυτής, 2) η διεξαγωγή της υποθέσεως κατά το συμφέρον του κυρίου και την πραγματική ή εικαζόμενη θέληση αυτού και 3) οι πραγματοποιηθείσες ως προς την κανονική διεξαγωγή της υποθέσεως δαπάνες. Ο εναγόμενος κύριος της υποθέσεως δύναται λοιπόν να επικαλεσθεί κατ’ ένσταση ότι είτε δεν υπήρξε διοίκηση, παρά εντολή ή νόμιμος λόγος διαχειρίσεως, είτε η διοίκηση δεν έγινε προς το συμφέρον του, αλλά ο διοικητής ενήργησε ιδιοτελώς προς ίδιον συμφέρον, είτε υφίστατο αντίθετη, πραγματική ή εικαζόμενη, βούληση του κυρίου, την οποία ο διοικητής είχε διαγνώσει ή μπορούσε να διαγνώσει. Την τελευταία ένσταση δύναται να αντικρούσει ο διοικητής, αντενιστάμενος ότι η αντίθετη θέληση του κυρίου ήταν αντίθετη στο νόμο ή στα χρηστά ήθη (βλ. ΑΠ 2091/2013 ΧρΙΔ 2014, 261). 
Περαιτέρω, στην περίπτωση που, δίχως να τηρηθούν η σειρά και οι προϋποθέσεις των άρθρων 1488 επ. ΑΚ, χορηγηθεί οικειοθελώς διατροφή από απώτερο συγγενή, ο τελευταίος μπορεί να εγείρει, σύμφωνα με τις ρυθμίσεις για τη διοίκηση αλλοτρίων ή τον αδικαιολόγητο πλουτισμό, εναντίον του προηγούμενου στη σειρά υποχρέου αγωγή ως προς τα δαπανηθέντα για τη διατροφή του δικαιούχου ποσά, εφόσον αποδείξει ότι κατέβαλε τη διατροφή με πρόθεση αναζητήσεως και όχι ένεκα δωρεάς προς το δικαιούχο, δοθέντος ότι, κατά τη διάταξη του άρθρου 738 § 2 ΑΚ, αν κάποιος χορήγησε διατροφή σε συγγενή αυτού εξ αίματος σε ευθεία γραμμή ή δεύτερου βαθμού εκ πλαγίου, λογίζεται εν αμφιβολία υπέρ αυτού του συγγενούς ότι υπήρχε η προειρημένη πρόθεση, ήτοι περί δωρεάς. Προϋπόθεση εφαρμογής της προπαρατεθείσας ρυθμίσεως αποτελεί ωστόσο ότι ο παρασχών τη διατροφή χορήγησε αυτήν υπό την ανωτέρω ιδιότητά του και όχι σε εκπλήρωση υποχρεώσεως που βαρύνει τρίτο, διότι τυγχάνει τότε εφαρμογής η πρώτη παράγραφος του ίδιου άρθρου, σύμφωνα με την οποία ο διοικητής δεν έχει αξίωση εκ της διοικήσεως, αν είχε την πρόθεση να μην απαιτήσει δαπάνες ή αποζημίωση. Η ύπαρξη προθέσεως αυτού για μη αναζήτηση συνιστά διακωλυτική της στοιχειοθετήσεως των αξιώσεών του ένσταση, τα θεμελιούντα την οποία πραγματικά περιστατικά φέρει το βάρος να επικαλεσθεί και να αποδείξει ο κύριος της υποθέσεως (βλ. ΕφΘεσ 336/2009 Αρμ 2011, 229, Απ. Γεωργιάδη, Ενοχικό Δίκαιο, Ειδικό Μέρος, τ. ΙΙ, 2006, σ. 863 επ. και 888, Θ. Παπαχρίστου, Εγχειρίδιο Οικογενειακού Δικαίου, 1998, σ. 320-321).

Η ενάγουσα ιστορεί διά της υπό κρίση αγωγής, κατά την προσήκουσα εκτίμηση του δικογράφου αυτής, ότι ο εναγόμενος υποχρεώθηκε, μέσω της εκδοθείσας με τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων υπ’ αριθμόν 3417/2010 αποφάσεως του Δικαστηρίου τούτου, να προκαταβάλλει εντός του πρώτου πενθημέρου εκάστου μηνός στην ενάγουσα υπό την ιδιότητα της ασκούσας την επιμέλεια των τεσσάρων ανήλικων τέκνων τους, Α., Β., Μ. και Α., και για λογαριασμό καθενός απ’ αυτά το ποσό των διακοσίων (200 €) ευρώ, δηλαδή το συνολικό μηνιαίο ποσό των οκτακοσίων (800 €) ευρώ, ως συμμετοχή του εναγόμενου πατέρα τους στη διατροφή αυτών, αρχής γενομένης από το Μάρτιο του 2010, αλλά ο εναγόμενος έχει καταβάλει, για το χρονικό διάστημα από τότε μέχρι και το Μάρτιο του 2012, μόνον το ποσό των 300 ευρώ ως προς το Δεκέμβριο του 2010, με συνέπεια να οφείλει από δυστροπία για την προδιαληφθείσα αιτία το συνολικό ποσό των 19.700 [(800 € x 25 μήνες = 20.000 €) - 300 €] ευρώ. Ότι η ενάγουσα κατέβαλε το προμνημονευθέν ποσό για λογαριασμό των προειρημένων τέκνων των διαδίκων σε εκπλήρωση της ως άνω υποχρεώσεως συμμετοχής του εναγομένου στη διατροφή των τέκνων τους, ήτοι πέραν της δικής της συνεισφοράς, με πρόθεση να το αναζητήσει απ’ αυτόν, διεξάγοντας ως διοικητής αλλότριας διατροφής την προαναφερθείσα υπόθεση του εναγομένου χωρίς τη ρητή του εντολή, αλλά σύμφωνα με το συμφέρον αυτού ως κυρίου της εν λόγω υποθέσεως και την εικαζόμενη βούλησή του. Ενόψει των προεκτεθέντων, η ενάγουσα αιτείται, κυρίως επί τη βάσει των διατάξεων για τη γνήσια θεμιτή διοίκηση αλλοτρίων και τις αδικοπραξίες, ενώ επικουρικώς δυνάμει των περί αδικαιολόγητου πλουτισμού και αδικοπραξιών ρυθμίσεων, να υποχρεωθεί ο εναγόμενος, διά της κηρύξεως της εκδοθησόμενης αποφάσεως προσωρινώς εκτελεστής, της απαγγελίας εις βάρος αυτού προσωπικής κρατήσεως διάρκειας ενός (1) έτους ως μέσου αναγκαστικής εκτελέσεως της αποφάσεως, νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής και όπως, μέσω τόσο της καταχωρισθείσας στα ταυτάριθμα προς την παρούσα απόφαση πρακτικά δημόσιας συνεδριάσεως του Δικαστηρίου τούτου προφορικής δηλώσεως της πληρεξουσίας δικηγόρου της ενάγουσας στο ακροατήριο αυτού όσο και των κατατεθεισών επί της έδρας ενώπιόν του προτάσεων της ενάγουσας, έχει παραδεκτώς, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 223, 294, 295§1 και 297 ΚΠολΔ, περιορισθεί το κύριο αγωγικό της αίτημα, να καταβάλει σ’ αυτήν αφενός το προδιαληφθέν ποσό των 19.700 ευρώ για δαπάνες πηγάζουσες εκ γνήσιας θεμιτής διοικήσεως αλλοτρίων, άλλως ως αχρεωστήτως καταβληθέν, και αφετέρου εκείνο των 500 ευρώ για χρηματική της ικανοποίηση ένεκα της μνημονευόμενης στο αγωγικό δικόγραφο ηθικής βλάβης που υπέστη εξαιτίας αδικοπραξίας του εναγομένου, όπως επίσης να καταδικασθεί αυτός στην καταβολή της δικαστικής δαπάνης της ενάγουσας.

Με το ανωτέρω περιεχόμενο και αίτημα, η υπό κρίση καταψηφιστική αγωγή, για το αντικείμενο της οποίας έχει καταβληθεί το ανάλογο τέλος δικαστικού ενσήμου με τις νόμιμες υπέρ τρίτων επιβαρύνσεις (βλ. το υπ’ αριθμόν .../17.11.2015 διπλότυπο εισπράξεως της ... Δ.Ο.Υ. Πατρών), παραδεκτώς εισάγεται προς συζήτηση ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, το οποίο τυγχάνει καθ’ ύλην και κατά τόπον αρμόδιο (ά. 7, 9, 12-14, 22 και 36 ΚΠολΔ), προκειμένου να εκδικασθεί με την αρμόζουσα τακτική διαδικασία. Είναι επιπροσθέτως ορισμένη και νόμιμη ως προς την κύρια βάση της, ερειδόμενη στις ρυθμίσεις των άρθρων 1489 § 2, 730 § 1, 736, 722, 346 ΑΚ (πρβλ. το ά. 1490 του ίδιου κώδικα), 907, 908 και 176 ΚΠολΔ, εκτός του αγωγικού κονδυλίου περί της επιδικάσεως χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης, το οποίο απορρίπτεται ως μη νόμιμο, δοθέντος ότι η περιγραφόμενη στο αγωγικό δικόγραφο προπαρατεθείσα συμπεριφορά του εναγομένου έναντι της ενάγουσας δεν αποτελεί αδικοπραξία (ά. 299 και 914 επ. ΑΚ, βλ. ΑΠ 115/2012, ΑΠ 1369/2010, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 1863/2007, ΝοΒ 2008, 878, Απ. Γεωργιάδη, Ενοχικό Δίκαιο, Γενικό Μέρος, 1999, σ. 595 επ., Γ. Γεωργιάδη, ΣΕΑΚ, ά. 914 αρ. 4 επ.), με αποτέλεσμα να καθίσταται επίσης απορριπτέο ως νόμω αβάσιμο το παρεπόμενο αγωγικό αίτημα για την απαγγελία εις βάρος του εναγομένου προσωπικής κρατήσεως (ά. 1047 § 1 εδ. α' εξ αντιδιαστολής ΚΠολΔ), η οποία δε διατάσσεται άλλωστε για απαιτήσεις μικρότερες των 30.000 ευρώ (ά. 1047 § 2 ΚΠολΔ). Όσον αφορά την επικουρική αγωγική βάση του αδικαιολόγητου πλουτισμού, απορρίπτεται ως μη νόμιμη, διότι η αγωγή του αδικαιολόγητου πλουτισμού τυγχάνει επιβοηθητικής φύσεως, αφού μπορεί να εγερθεί, μόνον όταν δε συντρέχουν οι προϋποθέσεις της αγωγής εκ της συμβάσεως ή της εξωδικαιοπρακτικής ενοχής, εκτός αν θεμελιώνεται σε πραγματικά περιστατικά διαφορετικά ή πρόσθετα εκείνων, επί των οποίων στηρίζεται η αγωγή εκ της συμβάσεως ή της εξωδικαιοπρακτικής ενοχής, και ασκείται υπό την ενδοδιαδικαστική αίρεση (επικουρικώς) της απορρίψεως της κύριας βάσεως της αγωγής εκ της συμβάσεως ή της εξωδικαιοπρακτικής ενοχής (βλ. ΑΠ 449/2014, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ), όπερ δε συμβαίνει in concreto, αφού η επικουρική αγωγική βάση του αδικαιολόγητου πλουτισμού ερείδεται στα ίδια πραγματικά περιστατικά, επί των οποίων θεμελιώνεται η κύρια αγωγική βάση της απορρέουσας εκ της γνήσιας θεμιτής διοικήσεως αλλοτρίων εξωδικαιοπρακτικής ενοχής. Κατά το μέρος της που κρίθηκε νόμιμη, πρέπει επομένως η ένδικη αγωγή να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς την ουσιαστική της βασιμότητα.

Ένεκα της ερημοδικίας του εναγομένου, τα συγκροτούντα την ιστορική βάση της υπό κρίση αγωγής και επιδεκτικά ομολογίας πραγματικά περιστατικά θεωρούνται ομολογημένα (ά. 352 § 1 ΚΠολΔ). Εφόσον συνεπώς δεν υφίσταται ένσταση αυτεπαγγέλτως εξεταζόμενη από το Δικαστήριο, η ένδικη αγωγή πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτή και ως ουσία βάσιμη (ά. 271 § 3 ΚΠολΔ) και να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να καταβάλει στην ενάγουσα το ποσό των 19.700 ευρώ ως δαπάνες εξαιτίας γνήσιας θεμιτής διοικήσεως αλλοτρίων, νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής. Όσον αφορά το παρεπόμενο αγωγικό αίτημα να κηρυχθεί η παρούσα απόφαση προσωρινώς εκτελεστή, απαιτείται να γίνει δεκτό και κατ’ ουσίαν, διότι η καθυστέρηση ως προς την εκτέλεσή της μπορεί να προκαλέσει σημαντική ζημία στην ενάγουσα (ά. 907 και 908 § 1 εδ. α' ΚΠολΔ). Μέρος των δικαστικών εξόδων της ενάγουσας πρέπει εξάλλου να επιβληθεί εις βάρος του εναγομένου ένεκα της εν μέρει νίκης και ήττας των διαδίκων και ανάλογα με την έκτασή τους (ά. 178 § 1, 189, 190 και 191 ΚΠολΔ), σύμφωνα με τα ειδικότερα προβλεπόμενα στο διατακτικό της προκείμενης αποφάσεως. Απαιτείται τέλος να ορισθεί παράβολο ερημοδικίας για την περίπτωση που ο ερημοδικασθείς εναγόμενος ασκήσει ανακοπή ερημοδικίας κατά της παρούσας αποφάσεως (ά. 501, 502 § 1 και 505 § 2 ΚΠολΔ). 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...