Παρασκευή, 16 Φεβρουαρίου 2018

Μετοχές, κατάσχεση, απαιτήσεις από την μετοχή.

Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών 2530/ 1985 Δνη 27 (1986).373.

Δικαστής, Κυριάκος Γεωργίου, Πρόεδρος Πρωτοδικών.

Περίληψη. Διοικητική Εκτέλεση. Κατάσχεση κινητών (μετοχών Α.Ε.) εις χείρας τρίτου. Δεν αποτελεί πράξη απαλλοτρίωσής τους. Δεν μεταβιβάζεται η κυριότητά τους στον επισπεύδοντα. Η κατάσχεση του σώματος της μετοχής δεν περιλαμβάνει και απαιτήσεις που δεν περιλαμβάνονται στο σώμα του τίτλου. Η λειτουργία του τεκμηρίου του άρθρ. 35 ΝΕΔΕ (33 ΚΕΔΕ) συνεπάγεται ότι ο τρίτος λογίζεται οφειλέτης του Δημοσίου. Η υποχρέωση του τρίτου είναι ενοχική. Η κυριότητα του κατασχεθέντος πράγματος δεν μεταβιβάζεται ipso iure στο κατασχόν Δημόσιο.
1. Το ενάγον, Ελληνικό Δημόσιο, αναφέρει στην αγωγή του τ' ακόλουθα: Οτι, προκειμένου να εισπράξει απαίτησή του κατά του οφειλέτη του Δ.Μ., είχε προβεί, με τα υπ' αριθμούς 2230/8.2.1962, 9236/18.4.1970 και 25991/13.12.1971 σχετικά κατασχετήρια Δ/ντών Δ. Ταμείων, σε κατάσχεση στα χέρια της εναγομένης, ως τρίτης, 18 μετοχών του πιό πάνω οφειλέτη του. Οτι οι κατασχέσεις αυτές δεν έχουν προσβληθεί και, αυνακόλουθα, το ενάγον έχει γίνει κύριος των μετοχών αυτών, επομένως και δικαιούχος όλων των δικαιωμάτων που γεννήθηκαν μεταγενέστερα. Οτι, με τα ν.δ. 413/1970 και ν.δ. 889/1971 αυξήθηκε το μετοχικό κεφάλαιο της εναγομένης και εκδόθηκαν νέες μετοχές, στ' όνομα των εγγεγραμμένων μετόχων, οι οποίοι ήταν γραμμένοι στο ειδικό βιβλίο της τελευταίας, κατά την ημέρα έκδοσης των πιό πάνω διαταγμάτων, κατά το λόγο συμμεττοχής καθενός τους στο μετοχικό κεφάλαιο. Οτι, κατά το ν.δ.413/1970 αντιστοιχούσαν στο ενάγον (ως κύριο 18 μετοχών στον κρίσιμο χρόνο) κι άλλες 4 μετοχές κι ότι, κατά το ν.δ. 889/1971, αντιστοιχούσαν στο ενάγον (ως κύριο 22 μετοχών, στον κρίσιμο χρόνο) κι άλλες 5 μετοχές. Οτι με το άρθρο 16 ν. 542/1977 έχει θεσμοθετηθεί η αναπροσαρμογή της αξίας των περιουσιακών στοιχείων των επιχειρήσεων κι ότι η υπεραξία που επήλθε από την αναπροσαρμογή αυτή έχει κεφαλαιοποιηθεί, κατά το άρθρο 19 του ίδιου νόμου, με την έκδοση νέων μετοχών, οι οποίες διδόντουσαν δωρεάν στους μετόχους, ανάλογα με τον αριθμό των μετοχών τους. Οτι, επομένως, στο ενάγον (ως κύριο 27 μετοχών) αντιστοιχούσαν κι άλλες 84 και συνολικά (18+4+5+84=) 111 μετοχές. Οτι η εναγομένη αρνείται να παραδώσει στο ενάγον 38 μετοχές (δηλ. 4 του ν.δ. 413/1970, 5 του ν.δ. 889/1971 και 29 του ν. 542/1977). Ζητεί ν' αναγνωρισθεί η κυριότητά του επί των μετοχών αυτών και να υποχρεωθεί η εναγομένη να του τις παραδώσει.
Για την έρευνα της νομικής βασιμότητας της αγωγής αυτής, πρέπει να οριοθετηθούν τα προβλήματά της. 1ο Πρόβλημα: Η κατάσχεση του κινητού πράγματος, στα χέρια τρίτου, έχει ως συνέπεια τη μεταβίβαση της κυριότητάς του στον επισπεύδοντα; 2ο Πρόβλημα: Οταν το κινητό που έχει κατασχεθεί είναι μετοχή, κατάσχονται αυτομάτως και απαιτήσεις που δεν περιλαμβάνονται στο σώμα του τίτλου (λόγου χάρη απ' το καταστατικό, τον ισολογισμό κλπ); 3ο Πρόβλημα: Συνέπεια της λειτουργίας του τεκμηρίου της ΝΕΔΕ 35 είναι ότι η κυριότητα του κατασχεθέντος πράγματος, μεταβιβάζεται ipso iure στο Δημόσιο;
Ως προς το πρώτο πρόβλημα: Είναι αναμφίβολο πως η κατάσχεση κινητού (και στα χέρια τρίτου) δεν αποτελεί πράξη απαλλοτρίωσής του (Μπρίνιας, Αναγκαστική Εκτέλεσις, παρ. 300 1 σ. 786), δηλ. δεν μεταβιβάζεται η κυριότητά του στον επισπεύδοντα έχει ως συνέπεια, μόνο, τον αποχωρισμό του αντικειμένου που έχει κατασχεθεί απ' την περιουσία του καθού η εκτέλεση (Ράμμος, Στοιχεία, ΙΙ παρ. 70 1 σ. 302). Ως προς το δεύτερο πρόβλημα: Η κατάσχεση του σώματος της μετοχής περιορίζεται σ' αυτό και μόνο, διότι οι ειδικότερες απαιτήσεις του μετόχου αποτελούν εκδηλώσεις του δικαιώματός του, ως κύριου και κατόχου του τίτλου (αξιογράφου) (βλ. Πέρδικα, Εγχειρίδιον Εμπ.Δ. 1952, παρ. 72 αριθ. 2-6. Τσιριντάνη, Στοιχεία, ΙΙ, 1964, παρ. 98). Οι απαιτήσεις αυτές εξαρτώνται κι από άλλα στοιχεία, που βρίσκονται έξω από το σώμα του τίτλου. Για κάθε μια απ' τις απαιτήσεις αυτές πρέπει να επιβληθεί, ειδικά, κατάσχεση στα χέρια της Ανώνυμης Εταιρίας, ως τρίτης (Μπρίνιας, ο.π. παρ. 451 (β) σημ. 48 σ. 1334). Ως προς το τρίτο πρόβλημα: Η λειτουργία του τεκμηρίου του άρθρου 35 ΝΕΔΕ (το οποίο εφαρμόζεται εδώ, κατά το άρθρο 93 παρ. 1 εδαφ.1 του ΚΕΔΕ) έχει ως έννομη συνέπεια ότι ο τρίτος λογίζεται (με αμάχητο τεκμήριο - Ράμμος,΄ο.π. παρ. 70 (ΣΤ) σ. 306) ως οφειλέτης του ποσού για το οποίο έχει επιβληθεί η κατάσχεση. Ο νόμος δεν κάνει διάκριση μεταξύ κατάσχεσης χρηματικής απαίτησης και κατάσχεσης κινητών πραγμάτων. Πρέπει, συνεπώς, να γίνει δεκτό ότι η πιό πάνω υποχρέωση του τρίτου είναι ίδια και στην κατάσχεση κινητού πράγματος (Παπαχρήστος, Διοικητική Εκτέλεση, 1984, άρθρο 33 παρ. 2 σ. 265). Η υποχρέωση αυτή του τρίτου είναι ενοχική πράγμα που σημαίνει ότι η λειτουργία του τεκμηρίου αυτού δημιουργεί απλώς υποχρέωση του τρίτου να παραδόσει το κατασχεθέν στον επισπεύδοντα κι όχι ότι στοιχειοθετεί μεταβίβαση της κυριότητάς του στον τελευταίο
Στην προκειμένη περίπτωση το ενάγον επιδιώκει ν' αναγνωρισθεί η κυριότητά του στα σώματα των δέκα οκτώ μετοχών που έχει κατασχέσει στα χέρια της εναγομένης ως τρίτης. Οι μετοχές αυτές δεν έχουν μεταβιβασθεί κατά κυριότητα στο ενάγον, ούτε (α) με την επιβολή της κατάσχεσης, διότι, όπως έχει σημειωθεί πιό πάνω, ο επισπεύδων δεν αποκτά δικαιώματα στο αντικείμενο που έχει κατασχέσει (βλ. επίσης, Μπρίνια, ο.π. παρ. 463 IV σ. 1385), ούτε (β) με τη λειτουργία του τεκμηρίου της ΝΕΔΕ 35, διότι, όπως έχει πιό πάνω λεχθεί, έννομη συνέπεια του τεκμηρίου αυτού είναι ότι δημιουργείται απλά ενοχικό δικαίωμα του επισπεύδοντος να του παραδοθεί η κατοχή του κινήτού κι όχι ότι συντελείται ipso iure η μεταβίβαση της κυριότητάς του στον τελευταίο. Συνεπώς, η αγωγή, ως προς το σημείο αυτό, είναι νόμω αβάσιμη. Επιδιώκει επίσης το ενάγον ν' αναγνωρισθεί η κυριότητά του στα σώματα (α) 5 μετοχών, οι οποίες έχουν διατεθεί στους μετόχους της εναγομένης, κατά το ν.δ. 889/1971 και (β) 29 μετόχων, οι οποίες έχουν διατεθεί στους ίδιους μετόχους, κατά το ν. 542/1977. Ομως, αφού το ενάγον δεν έχει αποκτήσει την κυριότητα των αρχικών 18 μετόχων, δεν έχει δικαιώματα, επί των νέων, διότι αυτές έχουν διατεθεί στους μετόχους και μόνο. Το ενάγον, όμως, δεν είναι, για τον παραπάνω λόγο, μέτοχος. Γιαυτό δεν είναι κύριος ούτε των νέων. Εξάλλου έχει κατασχέσει μόνο τα σώματα των αρχικών 18 μετοχών, όχι όμως και το δικαίωμα του οφειλέτη του ως προς την κτήση της κυριότητας των νέων. Η αγωγή λοιπόν, είναι και ως προς το αίτημα αναγνώρισης της κυριότητας των πιό πάνω μετοχών, νόμω αβάσιμη. Να λεχθεί, τέλος, πως το ενάγον επιδιώκει την απόδοση των αρχικών 18 μετοχών, όχι σε εκτέλεση της σχετικής ενοχικής υποχρέωσης της εναγομένης (μετά τη λειτουργία του τεκμηρίου της ΝΕΔΕ 31) παρά ως συνέπεια της ιδιότητας του κυρίου τους. Πρέπει, λοιπόν, ν' απορριφθεί στο σύνολό της. Τέλος, το Δικαστήριο κρίνει πως η δικαστική δαπάνη πρέπει να συμψηφισθεί εν όλω, μεταξύ των διαδίκων, διότι είχαν εύλογη αμφιβολία, ως προς την έκβαση της δίκης, εξαιτίας της πλοκής των νομικών ζητημάτων (ΚΠολΔ 179).

Παρατήρηση. Για κατάσχεση άυλων μετοχών βλ· την ανάρτηση "Μετοχές Α.Ε, κατάσχεση, πλειστηριασμός".
Δημοσίευση σχολίου