Ο μονήρης πρέπει να είναι ή θηρίο ή θεός, λέει ο Αριστοτέλης. Παρέλειψε την τρίτη περίπτωση: νάναι και τα δυο: φιλόσοφος (Φρ. Νίτσε)

Δευτέρα, 4 Ιουνίου 2018

Ανακοπή ερημοδικίας, αναίρεση χωρίς άσκηση ανακοπής ερημοδικίας, επανάληψη συζήτησης.

Άρειος Πάγος, ΠολΤμήμα Α1, 243/ 2017.

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Πέππα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Γεράσιμου Φουρλάνου), Γεώργιο Λέκκα, Πηνελόπη Ζωντανού, Αγγελική Τζαβάρα και Θωμά Γκατζογιάννη- εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Περίληψη. Αναίρεση κατά ερήμην απόφασης. Επιτρεπτή η άσκηση αυτής μόνο εφόσον δεν συγχωρείται εναντίον της ανακοπή ερημοδικίας ή έφεση. Η ερήμην απόφαση του εφετείου υπόκειται από την έκδοσή της σε ανακοπή ερημοδικίας και η προθεσμία για την άσκηση αυτής εμποδίζει την άσκηση αναίρεσης κατά της απόφασης αυτής, ενώ η τυχόν άσκηση ανακοπής ερημοδικίας αναστέλλει την έναρξη της προθεσμίας αναίρεσης κατά της απόφασης αυτής, η οποία επαναρχίζει, αφότου επιδοθεί η απόφαση που απορρίπτει την ανακοπή.
Η τυχόν απευθείας άσκηση της αναίρεσης από τον ερημοδικασθέντα, κατά παράλειψη της ανακοπής ερημοδικίας και ενώ διαρκεί η προθεσμία της, υποδηλώνει μεν σιωπηρή παραίτηση από το δικαίωμα άσκησης από αυτόν ανακοπής ερημοδικίας, όμως τέτοια παραίτηση είναι επιτρεπτή και έγκυρη, μόνο εφόσον ο υπογράφων το δικόγραφο της αναίρεσης έχει ειδική προς τούτο πληρεξουσιότητα. Διατάσσει την επανάληψη της συζήτησης στο ακροατήριο, προκειμένου να προσκομισθούν, με επιμέλεια του αναιρεσείοντος, τα απαιτούμενα έγγραφα, από τα οποία προέκυπτε ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είχε καταστεί τελεσίδικη, κατά το χρόνο άσκησης της αναίρεσης της υπ΄ αριθ. 273/2015 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας.

 Από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 552, 553 παρ. 1 στοιχ. β`, 309 εδ. α`, 321, 577 παρ. 1 και 2 και 495 παρ. 1 ΚΠολΔ, συνάγεται ότι σε αναίρεση υπόκεινται οι αποφάσεις των Ειρηνοδικείων, των Μονομελών και Πολυμελών Πρωτοδικείων, καθώς και των Εφετείων, που έχουν καταστεί τελεσίδικες, εκείνες δηλαδή οι οποίες, απεκδύοντας το δικαστήριο από κάθε περαιτέρω εξουσία, περατώνουν τη δίκη επί της αγωγής και δεν μπορούν να προσβληθούν με ανακοπή ερημοδικίας και έφεση. Ο χαρακτήρας των αποφάσεων ως τελεσίδικων ή μη κρίνεται κατά το χρόνο της άσκησης του ενδίκου μέσου της αναίρεσης, ήτοι της κατάθεσης του σχετικού δικογράφου της, στη γραμματεία του δικαστηρίου που έχει εκδώσει την προσβαλλόμενη απόφαση. Κατά της απόφασης που εκδόθηκε με την απουσία, πραγματική ή πλασματική, ενός των διαδίκων, έστω και αν δεν στηρίχθηκε στη συναγωγή δυσμενών συνεπειών από την ερημοδικία του, ενεργοποιείται αμέσως με την έκδοσή της η δυνατότητα άσκησης απ’ αυτόν ανακοπής ερημοδικίας κατά της ερήμην απόφασης (άρθρο 502 ΚΠολΔ), με συνέπεια όσο διαρκεί η προθεσμία της ανακοπής ερημοδικίας να αποκλείεται η άσκηση κατά της ερήμην απόφασης αίτησης αναίρεσης, η οποία αν παρόλα αυτά ασκηθεί, είναι απορριπτέα ως απαράδεκτη (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ), με αυτεπάγγελτη έρευνα του δικαστηρίου (ΑΠ 12/2011, ΑΠ 430/2009), αφού σε σχέση με την αναίρεση δεν υπάρχει διάταξη όμοια με τη διάταξη του άρθρου 513 παρ. 1 εδ. β’ περ. β’ ΚΠολΔ, που ορίζει ότι κατά των ερήμην αποφάσεων επιτρέπεται έφεση ήδη από τη δημοσίευσή τους. Αντίθετα δηλαδή με την καθιερούμενη με τη διάταξη αυτή συμπόρευση των προθεσμιών της έφεσης και της ανακοπής ερημοδικίας, η αναίρεση κατά ερήμην απόφασης είναι επιτρεπτή μόνον εφόσον δεν συγχωρείται κατ` αυτής ανακοπή ερημοδικίας ή αναλόγως έφεση (ΟλΑΠ 15/2001, ΟλΑΠ 11/1998), ήτοι καθιερώνεται η αρχή της διαδοχικής άσκησης των προβλεπόμενων ένδικων μέσων. 
Τέλος, κατά το άρθρο 254 παρ. 1 εδ. α` του ΚΠολΔ, το οποίο εφαρμόζεται και στη δίκη για την αναίρεση (άρθρο 573 παρ. 1 ΚΠολΔ), το δικαστήριο μπορεί να διατάξει την επανάληψη της συζήτησης στο ακροατήριο, η οποία έχει κηρυχθεί περατωμένη, όταν κατά τη μελέτη της υπόθεσης ή τη διάσκεψη παρουσιάζονται κενά ή αμφίβολα σημεία που χρειάζονται συμπλήρωση ή επεξήγηση, οπότε μαζί με την επανάληψη διατάσσεται και η προσαγωγή των αναγκαίων εγγράφων (ΑΠ 972/2014, ΑΠ 375/2013). Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή κατ’ άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, και των διαδικαστικών εγγράφων, προκύπτει ότι στη δίκη που ανοίχθηκε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Τρικάλων, με την από 16-11-2009 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, κατά του ήδη αναιρεσείοντος, για καταβολή χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης από αδικοπραξία, εκδόθηκε η 163/2012 απόφαση του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, ερήμην του εναγομένου, με την οποία έγινε δεκτή εν μέρει η αγωγή. Ο εναγόμενος άσκησε κατά της απόφασης αυτής έφεση, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση (273/2015) του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας. Στη συζήτηση επί της εφέσεως, ο εκκαλών εναγόμενος δεν εμφανίστηκε και δικάστηκε ερήμην, απορρίφθηκε δε με την ως άνω απόφαση, λόγω της ερημοδικίας του, η έφεση που είχε ασκήσει και το Εφετείο όρισε παράβολο για την περίπτωση ασκήσεως ανακοπής ερημοδικίας εκ μέρους του ερημοδικαζομένου. Κατά της απόφασης αυτής ο εκκαλών-εναγόμενος άσκησε την ένδικη από 16.11.2015 αίτηση αναίρεσης, την οποία κατέθεσε στις 18.11.2015 στο εκδώσαν την απόφαση αυτή δικαστήριο.
Όμως, η ως άνω ερήμην απόφαση του Εφετείου υπόκειται από την έκδοσή της σε ανακοπή ερημοδικίας και η προθεσμία για την άσκηση αυτής εμποδίζει την άσκηση αναίρεσης κατά της απόφασης αυτής, ενώ η τυχόν άσκηση ανακοπής ερημοδικίας αναστέλλει την έναρξη της προθεσμίας αναίρεσης κατά της απόφασης αυτής, η οποία επαναρχίζει, αφότου επιδοθεί η απόφαση που απορρίπτει την ανακοπή (ΟλΑΠ 11/1998, ΑΠ14/2014). Ο αναιρεσείων επικαλείται μεν ότι του επιδόθηκε η ως άνω προσβαλλόμενη ερήμην απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας, στις 25.2.2013, πλην όμως δεν προκύπτει, αν κατά το χρόνο άσκησης αυτής, ήτοι της κατάθεσης του δικογράφου της, είχε καταστεί ή όχι τελεσίδικη η προσβαλλόμενη ερήμην αυτού εκδοθείσα απόφαση, μη υποκείμενη σε ανακοπή ερημοδικίας από τον ερημοδικασθέντα, κατά τη συζήτηση της εφέσεως, εκκαλούντα, το οποίο αποδεικνύεται με την προσκομιδή αποδεικτικού επιδόσεως της προσβαλλόμενης ή του επιδοθέντος αντίγραφο αυτής επί του οποίου η βεβαίωση του δικαστικού επιμελητή για το χρόνο της επίδοσης και η πάροδος της τασσόμενης προς άσκηση ανακοπής ερημοδικίας προθεσμίας, με πιστοποιητικό του αρμοδίου δικαστηρίου περί μη ασκήσεως ανακοπής ερημοδικίας κατ’ αυτής, ή κατ’ άλλο τυχόν νόμιμο τρόπο, όπως με παραίτηση από το δικαίωμα άσκησης ανακοπής ερημοδικίας ή με συνομολόγηση. Και ναι μεν η απευθείας άσκηση της αναίρεσης από τον ερημοδικασθέντα, δηλαδή κατά παράλειψη της ανακοπής ερημοδικίας και ενώ διαρκεί η προθεσμία της (άρθρο 503 ΚΠολΔ), υποδηλώνει σιωπηρή παραίτηση από το δικαίωμα άσκησης απ’ αυτόν ανακοπής ερημοδικίας (άρθρο 299 ΚΠολΔ), όμως τέτοια παραίτηση είναι επιτρεπτή και έγκυρη, εφόσον ο υπογράφων το δικόγραφο της αναίρεσης έχει την ειδική προς τούτο πληρεξουσιότητα, που απαιτεί το άρθρο 98 περ. β’ ΚΠολΔ (ΑΠ 180/2014, ΑΠ 1261/2011). Στην προκείμενη, όμως, περίπτωση δεν προσκομίζεται ειδικό πληρεξούσιο του αναιρεσείοντος προς τον πληρεξούσιο δικηγόρο που υπογράφει το δικόγραφο της αναίρεσης που να παρέχει σ’ αυτόν την εντολή παραιτήσεως από το δικαίωμα άσκησης ανακοπής ερημοδικίας κατά της ερήμην απόφασης. Συνακόλουθα, κατά τη μελέτη και διάσκεψη της υπόθεσης παρουσιάστηκαν τα εν λόγω κενά και αμφίβολα σημεία, αναφορικά με τη συνδρομή ή όχι της απαιτούμενης κατά νόμο τελεσιδικίας της προσβαλλόμενης αποφάσεως (εξεταζομένου τούτου και αυτεπαγγέλτως), τα οποία χρειάζονται συμπλήρωση και διευκρίνιση. Επομένως, πρέπει κατ’ εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 254 ΚΠολΔ, να διαταχθεί η επανάληψη της συζητήσεως στο ακροατήριο, προκειμένου να προσκομισθούν, με επιμέλεια του αναιρεσείοντος, τα προαναφερόμενα έγγραφα, από τα οποία να προκύπτει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είχε καταστεί τελεσίδικη, κατά το χρόνο άσκησης της αναίρεσης.

 ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

 Διατάσσει την επανάληψη της συζητήσεως στο ακροατήριο, της από 16-11-2015 αιτήσεως του Κ. Ο. για αναίρεση της 273/2015 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας, με σκοπό να προσκομισθούν τα αναφερόμενα στο σκεπτικό έγγραφα, με επιμέλεια του αναιρεσείοντος.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Addthis