Πέμπτη, 23 Αυγούστου 2018

Διαρθρωμένο αρχείο, αντιρρήσεις.

Αναφορά ΕισΠρωτΑθηνών 58/2010, ΠΟΙΝΧΡ 2011/74.

Περίληψη. Ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα. Έννοια ευαίσθητων δεδομένων. Έννοια διαρθρωμένου αρχείου. Δεν δημιουργείται διαρθρωμένο αρχείο προσωπικών δεδομένων εκ της αναγραφής, στο πλαίσιο κατάθεσης αιτήσεως για τη χορήγηση άδειας διαμονής στην Ελλάδα αλλοδαπού, σε έντυπο του Δήμου Αθηναίων του θρησκεύματος και άλλων προσδιοριστικών της ταυτότητας του προσώπου δεδομένων. Σημειωτέον ότι η αιτούσα δεν προέβαλε καμία αντίρρηση, ούτε ζήτησε τη διαγραφή τους. Θέτει στο αρχείο, ως νόμω αστήρικτη, την υποβληθείσα από το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι τη σχετική αναφορά.

Υποβάλλουμε την από στοιχεία Α09/6205 ποινική δικογραφία, σχηματισθείσα βάσει της από 23.7.2009 αναφοράς του Ελληνικού παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι, σχετικά με τα παρεχόμενα από τις υπηρεσίες των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης της Ελλάδας σε υπηκόους τρίτων, εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρών, έντυπα αιτήσεων για τη χορήγηση σε αυτούς αδείας διαμονής, όπου περιέχονται χωρία δηλώσεως περί της καταγωγής και του θρησκεύματος αυτών, ως παρατήρησε η υποβαλούσα σχετική αίτηση [...], η οποία εδήλωσε προς τη Δ/νση Αλλοδαπών και Μετανάστευσης διά της από 25.6.2009 αιτήσεως της για τη χορήγηση αδείας διαμονής στη χώρα, υποβληθείσης μέσω του δήμου Αθηναίων, τον τόπο (χώρα) καταγωγής της (ΗΠΑ) και το θρήσκευμα της (Εβραϊκό), διαμαρτυρηθείσα, ακολούθως, στους μηνυτές, και σας αναφέρουμε, προς έγκρισιν των ενεργειών μας, ότι δεν ασκήσαμε ποινική δίωξη αλλά θέσαμε τη δικογραφία στο αρχείο, κατ` άρ. 43 παρ. 2 ΚΠΔ, ως νόμω αστήρικτη.

   Ειδικότερα, κατά το άρ. 2 εδ. α`, β`, γ`, ε` Ν. 2472/1997, ως ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα θεωρούνται εκείνα που αφορούν στη φυλετική ή εθνική προέλευση, τα πολιτικά φρονήματα, τις θρησκευτικές ή πολιτικές πεποιθήσεις, τη συμμετοχή σε ένωση, σωματείο και συνδικαλιστική οργάνωση, την υγεία, την κοινωνική πρόνοια και την ερωτική ζωή κάποιου φυσικού προσώπου του οποίου η ταυτότητα είναι γνωστή ή μπορεί να διακριβωθεί, ενώ ως "αρχείο", συμφώνως προς το άρ. 18 παρ. 2 Ν. 3471/2006, με το οποίο αντικαταστάθηκε το εδάφιο ε` του ως άνω άρθρου, νοείται κάθε διαρθρωμένο σύνολο δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, τα οποία είναι προσιτά με γνώμονα συγκεκριμένα κριτήρια, όταν δε τούτο διατηρείται δίχως τη συνδρομή των όρων του άρ. 7 Ν. 2472/1997 επιβάλλεται στον υπαίτιο, κατά το άρ. 22 παρ. 2 του νόμου αυτού, ποινή φυλακίσεως τουλάχιστον 1 έτους και χρηματική ποινή 1.000.000 δρχ. έως 5.000.000 δρχ., ενώ όταν παραλείπεται η γνωστοποίηση στην Αρχή προστασίας προσωπικών δεδομένων επιβάλλεται ποινή φυλακίσεως μέχρι τριών ετών και η ως άνω χρηματική ποινή, κατά τα οριζόμενα στην παρ. 1 της αυτής διατάξεως.
   Από τις προαναφερθείσες διατάξεις προκύπτει ότι οι προβλεπόμενες ως άνω κυρώσεις, εν όψει της ιδιάζουσας βαρύτητας τους, προβλέπονται όχι γενικώς και αορίστως για κάθε παράβαση των διατάξεων του Ν. 2472/1997 αλλά για ειδικά περιγραφόμενες σοβαρές παραβάσεις, με εξαίρεση την παρ. 5 του άρ. 22, που ποινικοποιεί την παραβίαση συγκεκριμένων αποφάσεων της ως άνω Αρχής (ΑΠ 1187/2009 ΠοινΧρ,  Ξ΄317).
Τούτο προκύπτει όχι μόνο από τη νομολογιακή περιστολή του ρυθμιστικού πεδίου με ποινικό ενδιαφέρον των παραπάνω διατάξεων, προς αποφυγή λογικώς και νομικώς ατόπων αποτελεσμάτων, όπως λ.χ. η κρίση ότι δεν θεωρούνται προσωπικά δεδομένα οι πληροφορίες που περιήλθαν εις γνώσιν κάποιου χωρίς επέμβαση του ιδίου ή τρίτου τινός σε αρχείο (ΑΠ 1187/2009 ε.α., ΑΠ 2079/2007 ΠοινΧρ ΝΗ`, 312, ΕφΑΘ 3140/2004 ΠοινΧρ ΝΕ`, 545), ή η κρίση ότι κατισχύουν οι διατάξεις του ΚΠΔ έναντι εκείνων του Ν. 2472/1997 (ΣυμβΑΠ 1945/2002 ΠοινΧρ ΝΓ, 719, ΕφΑΘ 984/2001 ΠοινΧρ Ν Γ, 57), αλλά και από τη νομοθετική τοιαύτη, όπως λ.χ. η προμνησθείσα ρύθμιση του άρ. 18 παρ. 2 Ν. 3471/2006, που ασφαλώς περιστέλλει την έννοια του αρχείου έναντι της ευρύτατης διατυπώσεως του εδαφίου ε` του άρ. 2 Ν. 2472/1997, που ως τέτοιο όριζε το σύνολο δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, τα οποία αποτελούν ή μπορεί να αποτελέσουν αντικείμενο επεξεργασίας και τα οποία τηρούνται είτε από το Δημόσιο ή ένωση προσώπων ή φυσικό πρόσωπο. Αντιθέτως, παραμένει ευρύτατη η πρόβλεψη διοικητικών και αστικών κυρώσεων, λόγω της μη εντάξεως τους στη θεμελιώδη αρχή του άρ. 7 παρ. 1 Συντάγματος και του άρ. 14 ΠΚ (σχετ. Ν. Ανδρουλάκη, σχόλιο κάτωθι της ΕφΑθ 3140/2004 ΠοινΧρ ΝΕ`, 545).

   Εν προκειμένω, από τη διενεργηθείσα προκαταρκτική εξέταση (σχετ. η από 30.9.2009 αρμοδίως απευθυνθείσα παραγγελία) προέκυψε ότι τα επίμαχα στοιχεία της χώρας προέλευσης και του θρησκεύματος της [...] αναγράφηκαν σε έντυπο που χορήγησε το Υπουργείο Εσωτερικών στο Δήμο Αθηναίων κατόπιν δηλώσεως της ίδιας και δίχως την άρνηση της, κατά την υποβολή υπ` αυτής, στις 25.6.2009, αιτήσεως για τη χορήγηση άδειας διαμονής στη χώρα, η οποία, επιπροσθέτως, ουδέποτε και με κανένα τρόπο ζήτησε τη διαγραφή τους (σχετ. άρ. 12, 13 Ν. 2472/1997), παρά μόνο απευθύνθηκε στη μηνύτρια.
   Αναλόγως, δεν ζητήθηκε η διαγραφή ούτε συμφώνως προς το άρ. 14 Ν. 2472/1997, και μάλιστα υπό τις ευνοϊκές για τους αιτούντες προϋποθέσεις της παρ. 2 αυτού, κατά την οποία «το δικαίωμα του παρόντος άρθρου μπορεί να ικανοποιηθεί και όταν δεν συντρέχουν οι λοιπές ουσιαστικές προϋποθέσεις της προσωρινής δικαστικής προστασίας» (βλ. και την υπ` αρ. 50/20.1.2000 απόφαση της Αρχής προστασίας προσωπικών δεδομένων).
   Πέραν τούτου, η δήλωση στην υπό το ανωτέρω περιεχόμενο αίτηση από τον ίδιο τον αιτούντα των επίμαχων στοιχείων, μαζί με πολλά άλλα, όπως το επάγγελμα, η αποκτηθείσα εκπαίδευση, η μητρική γλώσσα, η γνώση της ελληνικής γλώσσας, και η κρισιολόγηση αυτής από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Ελληνικού Κράτους ως προς τη δυνατότητα οιουδήποτε, αναλόγως αιτουμένου τη διαμονή στη χώρα, να πράξει τούτο νομίμως, ουδόλως σημαίνει τη δημιουργία και διατήρηση διαρθρωμένου συνόλου προσωπικών δεδομένων. Όταν δε αναφέρεται η λέξη διάρθρωση ή διαρθρωμένο αρχείο νοείται η σύνδεση επιμέρους στοιχείων κάποιου ενιαίου συνόλου, που ασφαλώς δεν συντρέχει στην υπό κρίσιν υπόθεση, εκ της επίμαχης αναφοράς σε αίτηση για τη χορήγηση άδειας διαμονής.
Διαφορετικά, υπερβαίνει κανείς το γλωσσικά δυνατό νόημα του νόμου (το λεγόμενο "πρωτείο" της γραμματικής ερμηνείας), ως αφετηρία κάθε ερμηνευτικής προσπάθειας και, συγχρόνως, ως διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην επιτρεπόμενη διασταλτική ερμηνεία και στην απαγορευμένη αναλογία (Κ. Engisch, «Εισαγωγή στη νομική σκέψη», εκδ. 1986, σελ. 103, 183, 270, 320), κατά τρόπο που ανεπίτρεπτα αποξενώνει τη νομική έννοια από το κοινό γλωσσικό αισθητήριο, υπό την οποία λαμβάνεται ο όρος "αρχεία" (πρβλ. Ν. Ανδρουλάκη, ιδιωτική γνωμοδότηση, σε ΠοινΧρ ΝΑ`, σελ. 279, αρ. 4), ιδιαιτέρως μάλιστα όταν ουδόλως προκύπτει ότι ο νομοθέτης εκφράσθηκε στενότερα απ` ό,τι ήθελε (Ν. Χωραφάς, «Ποινικόν Δίκαιον», εκδ. 1978, σελ. 63, Ν. Ανδρουλάκη, «Ποινικά Varia», σε ΠοινΧρ ΜΕ`, σελ. 690). Εξάλλου, ναι μεν στο άρ. 1 Ν. 2472/1997 ορίζεται ότι «αντικείμενο του παρόντος νόμου είναι η θέσπιση των προϋποθέσεων για την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα προς προστασία των δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών των φυσικών προσώπων και ιδίως της ιδιωτικής ζωής», πλην όμως στην οδηγία 95/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 24.10.1995, στην οποία απαντάται η ίδια αναφορά και οδήγησε στην ψήφιση του Ν. 2472/1997, αναφέρονται, στο προοίμιο της παρ. 2, ισότιμα της προστασίας της ιδιωτικής ζωής, ως σκοποί της επεξεργασίας δεδομένων, η «συμβολή στην οικονομική και κοινωνική πρόοδο, η ανάπτυξη των εμπορικών συναλλαγών καθώς και την ευημερία του ατόμου» (για τη διαφορά αυτή ανάμεσα στο Ν. 2472/1997 και την ως άνω οδηγία, Σταθόπουλος, Η χρήση προσωπικών δεδομένων και η διαπάλη μεταξύ ελευθεριών των κατόχων τους και ελευθεριών των υποκειμένων τους, ΝοΒ 48, σελ. 1 επ. 9-11, και επί απάντων των ανωτέρω Ανδρουλάκη, ε.α., σελ. 279).
Επομένως, βασίμως και πειστικώς αναφέρεται στο υπ` αρ. 5555/17.7.2007 έγγραφο του Υπουργείου Εσωτερικών προς την αρχή προστασίας δεδομένων, που δεν έτυχε απαντήσεως, ότι η γνωστοποίηση των στοιχείων αυτών χρησιμεύει εξ απόψεως στατιστικής και προς εκπλήρωσιν των υποχρεώσεων της Ελληνικής Πολιτείας επί ζητημάτων μορφωτικών, πολιτιστικών κ.τ.λ., που άλλως δεν θα ήταν δυνατή, δεδομένου μάλιστα ότι αφενός η [...] συγκατατέθηκε αναντιρρήτως στην αναγραφή των στοιχείων, κατ` ελευθέρα και θεμιτή άσκηση του δικαιώματος του «πληροφοριακού αυτοκαθορισμού» και κατά τρόπο σύμφωνο με την αναγκαιότητα της ενέργειας, οπωσδήποτε δε μη αντιτιθέμενο στο σκοπό αυτής, και αφετέρου οι δηλώσεις αυτές δεν περιελήφθησαν σε κανένα από τα δημόσια έγγραφα του Ελληνικού Κράτους.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Γραφή σχολίων σε greeklish σημαίνει διαγραφή τους!